NELER YAPABİLİRSİNİZ?

81 NELER YAPABİLİRSİNİZ? ÜNİTE 6 BECERİLER DİL BİLGİSİ KELİMELER ‰ Yeteneklerini söyleme ‰ Rica etme ‰ Teklif etme ‰ Tahmin etme ‰ Yeterlilik fi ili ‰ Yeterlilik fi ili fonksiyonları ‰ Zarf-fi iller (-(y)Ip, -mAdAn) ‰ Yetenekler ‰ İlanlar

İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A282 A. YETENEKLER NELER YAPABİLİRSİNİZ?ÜNİTE 6 koşabilirim, gitmeyebilirim, -Bilgisayar kullanabilir misin? -Evet, kullanabilirim. alabilir misin, konuşamaz mısın -Akşamları dışarı çıkamam. -Yarın akşam size gelebilirim. HAZIRLIK ÇALIŞMASI 1 Aşağıdaki resimlerle cümleleri eşleşti relim. Araba kullanabilirim. ( ) Ata binebilirim. ( ) Piyano çalabilirim. ( ) Şarkı söyleyebilirim. ( ) Yüzebilirim. ( ) Koşabilirim. ( ) Tenis oynayabilirim. ( ) Dikiş dikebilirim. ( ) Yemek pişirebilirim. ( ) Kayabilirim. ( ) Resim yapabilirim. ( ) Gitar çalabilirim. ( ) 1 5 9 2 6 10 3 7 11 4 8 12

83 OKUMA İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A2 6A YA SİZ? İŞ İLANI Esra: İyi günler! Ben Esra Scharek, size özgeçmişimi gönderdim. Saat ikide Halkla İlişkiler Müdürü Sadi Bey’le görüşmek için randevulaştı k. Kendisiyle görüşebilir miyim? Sekreter: Müdürümüz biraz meşgul. Biraz bekleyebilir misiniz? Müdür yardımcı- mıza haber vereyim. Esra: Teşekkür ederim. Problem değil! Müdür yardımcısı ile de görüşebilirim. Sekreter: Alo, Cihan Bey! Esra Hanım geldi. Yanımda bekliyor. Kendisiyle görüşebi- lir misiniz? Tamam Esra Hanım, Cihan Bey sizi bekliyor. İçeri girebilirsiniz. Cihan Bey: Hoş geldiniz, Esra Hanım! Buyurun, oturun! Esra: Teşekkür ederim. Hoş bulduk, efendim! Cihan Bey: Size, ben yardımcı olacağım. Özgeçmişinizi okudum Esra Hanım. Sizin gibi iyi Almanca bilen, deneyimli birine çok ihti yacımız var. Almanya’da ekonomi okudunuz, değil mi? Esra: Evet, uzun yıllar Almanya’da yaşadım, üniversiteyi orada biti rdikten sonra altı yıl bir bankada çalıştı m. Dört yıldır ça- lışmıyorum. Cihan Bey: Sizinle çalışabiliriz. Ne zaman işe başlayabilirsiniz? Esra: Ben yarın Almanya’ya gidiyorum çünkü eşim ve kızım hala Almanya’da. Eşyalarımızı toplayacağız, evimizi kiraya ve- receğiz, dostlarımızla vedalaşacağız. Daha sonra kızım ve eşimle birlikte Türkiye’ye döneceğiz. Yani on beş yirmi gün sonra işe başlayabilirim. Cihan Bey: Önemli değil, bir Alman fi rmasıyla yeni bir sözleşme imzalayacağız. Alman yöneti ciler önümüzdeki ay gelecekler ve on beş gün kalacaklar. Onlarla siz ilgileneceksiniz. Esra: Nasıl ilgileneceğim? Ne yapacağım? Cihan Bey: Onlara şirketi miz hakkında bilgi vereceksiniz. Sözleşmenin şartlarını açıklayacaksınız. Boş zamanlarında onlara İstanbul’u gezdireceksiniz. Toplantı larda daima müdürümüzün yanında olacaksınız. Toplantı lar geç saatlere kadar sürebilir. Esra: Önemli değil. Çünkü kızıma anneannesi bakacak. Annem dört gözle torununu bekliyor. Cihan Bey: Ne kadar güzel! Esra: Almanya’da yanımda yardımcı hiç kimse yoktu. Kızımı kendim büyütt üm. İnşallah, İstanbul’da rahat edeceğim. Anne- me kızımı gönül rahatlığıyla emanet edebilirim. Gözüm arkada kalmayacak. Cihan Bey: Sizi anlayabiliyorum Esra Hanım. Esra: Ben şimdi gidebilir miyim? Yirmi gün sonra döneceğim, ücret konusunu o zaman görüşürüz. Cihan Bey: Nasıl isterseniz Esra Hanım! Tanıştı ğımıza çok memnun oldum. İyi günler! Esra: Ben de. İyi günler! 2 Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayalım. 1. Esra Hanım kiminle görüşüyor? Niçin? 2. Şirket Esra Hanım’ı işe alıyor mu? 3. Esra Hanım neden hemen işe başlamıyor? 4. Esra Hanım geç saatlere kadar çalışabilir mi? 5. Esra Hanım, fakülteyi kaç yıl önce biti rmiş? 3 Aşağıdaki cümleler doğru ise “D” yanlış ise “Y” yazalım. 1. Esra, müdürle görüştü. ( ) 2. Esra Almanya’ya dönecek çünkü oradaki işleri yarım kalmış. ( ) 3. Esra’nın kızını, annesi büyütmüş. ( ) 4. Esra uzun yıllardan beri bir fi nans şirketi nde çalışmış. ( ) 5. Esra, Alman şirketi yle sözleşme imzalayacak. ( ) Siz hangi işlerde çalışabilirsiniz? Niçin? Açıklayalım.

İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A284 DİL BİLGİSİ Yeterlilik Fiili (Potentiality And Possibility) Fiziksel ve zihinsel yeterliliği anlatmak için kullanılır. The form used to tell physical or mental ability. “can, could, be able to” Olumlu fiil + (y)Abil + zaman ekleri + kişi eki fiil + -(y)A + -mA + zaman ekleri + kişi eki fiil + -mA + (y)Abil + geniş zaman + kişi eki Örnek: Ben bu problemi çözebilirim. Begüm tarih sınavını geçebilmiş. Bu akşam arkadaşlarla maça gidebileceğiz. Artık Türkçe konuşabiliyorum. Bugün bütün işlerimi bitirebildim. Olumsuz-I Yeterlilik fiilinin bu olumsuz biçiminde kişinin bir eylemi yapmaya gücü yetmemesi, başaramaması söz konusudur. In this negative form the person is incapable of or ineffective to perform or complete an action. Örnek: O piyano çalamaz. Ben İtalyanca konuşamıyorum. Çok işim var. Seninle görüşemeyeceğim. Trafik çok sıkışıktı. Sinemaya zamanında gidemedik. Onun sırrını kimseye anlatamam. Oumsuz-II Yeterlilik fiilinin bu olumsuz biçiminde tahmin söz konusudur. This negative form refers to prediction. Örnek: Zehra yarın okula gelmeyebilir. Yarın akşamki eğlenceye gelmeyebilirim. Bu akşam dışarı çıkmayabiliriz çünkü Mehmetler gelebilir. Seni aramayabilirim. Telefonumun şarjı bitebilir. Çok kar yağıyor. Bu havada uçak kalkmayabilir. 4 Aşağıdaki boşlukları örneklerdeki gibi dolduralım. 1. Uçağa ancak taksiyle yetiş……………………........……. . 2. Bana biraz borç ver…………………….. ..................…….? 3. Ali iğneden çok korkuyor, kan tahlili için hastaneye git……………………........……. . 4. Şu gazeteyi bana ver…………………….. ..................…….? 5. İşlerinizi ne zaman bitir……………………..? Sizi o zaman arayayım. 6. Salondaki öğrenciler yabancı, sözlerinizi anla……………………........……. . 7. Bu hafta sonu dışarı ……………………........……., pazartesi çok önemli bir sınavım var. 8. Diziyi izle……………………........……. ama maçı izle……………………........……. . 9. Ben sana güven……………………........……. ama Arzu’ya güven……………………........……. . 10. Seni affet……………………........……. ama Ali’yi asla affet……………………........……. .

85İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A2 6A DİNLEME YAZMA KONUŞMA 5 Aşağıdaki cümleleri eşleştirelim. 1. Ali tenis oynayabilir mi? a. Hayır, ama hafta sonu olabilir. 2. Kayak yapabilir misin? b. Evet, çok lezzetli yemek yapar. 3. Julia İtalyanca konuşabilir mi? c. Zannetmiyorum. Gitar derslerine yeni başladı. 4. Onları duyabiliyor musun? ç. Evet, bütün rakiplerini her zaman yener. 5. Onun adını hatırlayabiliyor musun? d. Hayır, kayamam, çok korkarım. 6. Cuma günü buluşabilir miyiz? e. Hayır, çok gürültü var. 7. O yemek pişirebilir mi? f. Hayır, hatırlayamıyorum. 8. Zeynep gitar çalabilir mi? g. Evet, çok iyi konuşur. 6 Metni dinleyelim. Hangi iş ilanı hakkında konuşuyorlar? İşaretleyelim. YÜZEBİLİR MİSİNİZ? Bir anaokuluna yüzme havuzu için cankurta- ran arıyoruz. Çalışma gün ve saatleri hafta sonları ya da hafta içi öğleden sonralarıdır. DANS EDEBİLİR MİSİNİZ? Biz bir reklam şirketiyiz. Bir gösteri için halk oyunları ekibinde çalışmak üzere 18 -25 yaş arası gençler arıyoruz. Çalışma süresi günde beş saat olacaktır. ALMANCA BİLİYOR MUSUNUZ? Beş yaşındaki oğlum ve köpeğim için bakıcı arıyorum. Çalışma günleri pazartesi ve cuma akşamlarıdır. 7 Ayla neler yapabilir? Metne göre işaretleyelim. 1. Dans edebilir. ( ) 2. Yüzebilir. ( ) 3. Şarkı söyleyebilir. ( ) 4. Halk oyunları oynayabilir. ( ) 5. Almanca konuşabilir. ( ) 6. Hayvan bakabilir. ( ) 7. Çocuk bakabilir. ( ) 8 Arkadaşımızla birlikte aşağıdaki konuları içeren bir iş görüşmesi diyaloğu yazalım. • iş saatleri • maaş • iş • tatil günleri • iş yeri 9 Arkadaşlarımıza aşağıdaki gibi sorular soralım ve yeteneklerimizle ilgili konuşalım. Kendi yeteneklerimizi arkadaşlarımıza anlatalım. • Siz de bir enstrüman çalabilir misiniz? • Masa tenisi oynayabilir misiniz? • Türk kahvesi pişirebilir misiniz? İŞ ARIYORUM

İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A2 OKUMA 86 B. LÜTFEN NELER YAPABALİRSİNİZ?ÜNİTE 6 çıkabilir miyim, kızabilir, -Pencereyi açabilir misin? -Evet, açabilirim. izin alamaz, yemek yiyebilirsiniz -Dışarı çıkabilir miyim? -Evet, çıkabilirsin. -Bugün kar yağabilir. -Haft a sonu sinemaya gidebilirsin. HAZIRLIK ÇALIŞMASI 1 Cümleleri okuyalım. Örnekteki gibi izin, rica, tahmin ve tavsiye cümlelerini bulalım. Belki İzmir’e gidebilirim. Tahmin Anneciğim, bu akşam dışarı çıkabilir miyim? Tekrar anlatabilir misiniz? Taksim’de sinemaya gidebilirsiniz. Benim için markete gidebilir misin? Bugün hava kapalı. Yağmur yağabilir. OTELDE Kaya Bey: İyi günler! Bana yardımcı olabilir misiniz? Resepsiyon Görevlisi: İyi günler efendim, memnuniyetle! Rezervasyonunuz var mı? Kaya Bey: Evet, var. Dün gece telefonla rezervasyon yaptı rdım. Resepsiyon Görevlisi: Siz Murat Bey olabilir misiniz? İzmir’den? Kaya Bey: Hayır! Benim adım Kaya İskender. Rezervasyonumu Çanakkale’den yaptı m. Resepsiyon Görevlisi: Çok özür dilerim Kaya Bey. Tek kişilik oda rezervasyonunuz var. Doğru mu? Kaya Bey: Evet, doğru. Resepsiyon Görevlisi: Kaç gece kalacaksınız? Kaya Bey: Çarşambaya kadar kalabilirim. Bu konuda size ne zamana kadar bilgi vereyim? Resepsiyon Görevlisi: Bize kararınızı salı gecesi bildirebilirsiniz. Saat 23.00’a kadar bizi arayabilirsiniz. Kaya Bey: Tamam. Oda fi yatı nedir? Resepsiyon Görevlisi: Gecelik 100 TL. Bu kayıt formunu da doldurabilir misiniz? Ödemeyi nakit veya kredi kartı ile mi ya- pacaksınız? Kaya Bey: Kredi kartı ile. Ödemeyi şimdi yapabilir miyim? Resepsiyon Görevlisi: Gerek yok. Çıkış işlemini yapmadan ödeyebilirsiniz. Kaya Bey: Teşekkürler! Bir kaç soru daha sorabilir miyim? Resepsiyon Görevlisi: Tabii, sorabilirsiniz. Kaya Bey: Yemek için bana iyi bir lokanta tavsiye edebilir misiniz? Resepsiyon Görevlisi: Çevrede çok lokanta var ama ben size otelimizin lokantasını tavsiye edebilirim. Aşçımız çok iyidir. Dünya aşçılık yarışmasında üçüncü oldu. Türk mutf ağında uzman. Ayrıca İtalyan ve Fransız mutf ağını da çok iyi biliyor. Kaya Bey: Çok güzel! Lokantanız nerede? Resepsiyon Görevlisi: Lokanta 12. katt a. Bir de kafemiz var. Lobinin girişinde, sağda. Kaya Bey: Çok teşekkürler, iyi geceler! Resepsiyon Görevlisi: Rica ederim. Görevli arkadaş bagajınızı taşıyabilir. Oda numaranız 1215. Yarın görüşmek üzere, iyi geceler efendim! Kaya Bey: Resepsiyon Görevlisi: Kaya Bey: Resepsiyon Görevlisi: Kaya Bey: Resepsiyon Görevlisi: Kaya Bey:

87İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A2 6B YA SİZ? DİL BİLGİSİ 2 Aşağıdaki cümlelerden hangilerinde rica, hangilerinde tahmin, hangilerinde izin isteme anlamı var? İşaretleyelim. İZİN RİCA TAHMİN 1. Ödemeyi şimdi yapabilir miyim? .............. ................... .................. 2. Siz Murat Bey olabilir misiniz? .............. ................... .................. 3. Bir kaç soru daha sorabilir miyim? .............. ................... .................. 4. Bana bir lokanta tavsiye edebilir misiniz? .............. ................... .................. 5. Bana yardımcı olabilir misiniz? .............. ................... .................. 6. Bu kayıt formunu da doldurabilir misiniz? .............. ................... .................. 7. Saat 23.00’a kadar bizi arayabilir. .............. ................... .................. Daha önce hiç otelde kaldınız mı? Otelin hangi özelliklerini beğendiniz, hangilerini beğenmediniz? Arkadaşımıza anlatalım. Yeterlilik Fiili Fonksiyonları (Other functions of can modal) İzin-Rica (Permission-request) Örnek: -Sınıftan çıkabilir miyim? -Hayır, çıkamazsın. Bana saati söyleyebilir misiniz? Lütfen ekmeği uzatabilir misiniz? Tavsiye (Suggestion) Örnek: İzmir’de Efes’i gezebilir, Meryem Ana Kilisesi’ni ziyaret edebilirsiniz. Boş zamanlarında kitap okuyabilirsin. Öğleden sonra tiyatroya gidebilirsin. Göztepe’deki hastaneye gidebilirsin. İhtimal-Tahmin (Possibility - Prediction) Örnek: -Bu gece yağmur yağabilir mi? -Bu gece kar bile yağabilir. Bu akşam toplantı olabilir. Türkiye’de yaşayabilirim. 3 Aşağıdaki cümlelerin hangilerinde rica, teklif, izin veya ihtimal anlamı var? İşaretleyelim. RİCA TEKLİF İHTİMAL İZİN 1. İçeriye girebilir miyim? ..................... ..................... ..................... ..................... 2. Bana kalemi uzatabilir misin? ..................... ..................... ..................... ..................... 3. Londra’ya 550 liradan ucuz bilet bulamayabilirsin. ..................... ..................... ..................... ..................... 4. Paltonuzu alabilir miyim, efendim! ..................... ..................... ..................... ..................... 5. Lütfen, telefonunuzu kullanabilir miyim? ..................... ..................... ..................... ..................... 6. Trafik çok yoğun, gecikebilirim. ..................... ..................... ..................... ..................... 7. Size bir fincan kahve ısmarlayabilir miyim? ..................... ..................... ..................... ..................... 8. Yarın akşam benimle yemeğe çıkabilir misin? ..................... ..................... ..................... ..................... 9. Saat onda gelebilirler. ..................... ..................... ..................... ..................... 10. Bana bu konuda yardımcı olabilir misiniz? ..................... ..................... ..................... ..................... 11. Sizi istasyona bırakabilirim. ..................... ..................... ..................... ..................... 12. Size yardım edebilir miyim? ..................... ..................... ..................... ..................... 13. Yarın yağmur yağabilir. ..................... ..................... ..................... .....................

İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A288 DİNLEME YAZMA KONUŞMA 4 Aşağıdaki boşlukları, kelimeleri kullanarak yeterlilik fiiliyle dolduralım. 1. Üzgünüm fakat buraya arabanızı park ……………........……. . 2. Bu yol tek yönlü, sadece giriş ……………........……. . 3. Bazı ülkelerde 21 yaşından küçük gençler alkollü içki ……………........……. . 4. Türkiye’de insanlar 18 yaşından sonra ehliyet ……………........……. . 5. Boğaz’dan otobüsle veya vapurla ……………........……. . 6. Uçuş süresince sigara ……………........……. . 7. Türk vatandaşları Avrupa ülkelerinde pasaportsuz seyahat ……………........……. . 8. Türkiye’de 18 yaşınızı doldurmadan ……………........……. . 9. Taksiler şehir merkezindeki metrobüs ve tramvay yolunu ……………........……. . 10. Siyasetçiler ve ünlü sanatçılar rahatça sokakta ……………........……. . et- geç- iç- evlen- kullan- et- yap- iç- al- dolaş- 5 Metni dinleyelim ve aşağıdaki soruları cevaplayalım. 1. Alex neden para bozdurmak istiyor? 2. Alex otele gitmek için niçin otobüs yerine taksiyi tercih ediyor? 3. Havaalanında bankalar saat kaça kadar açık? 4. Alex niye E–5 yolunu tercih etmiyor? 5. Alex niçin acele ediyor? 6 Metni dinleyelim. Aşağıdaki cümleler doğru ise ‘‘D’’ yanlış ise ‘‘Y’’ yazalım. 1. Otobüsler şehir merkezine yarım saatte bir kalkıyor. ( ) 2. Alex’in otobüse binmesine gerek yok çünkü şehir merkezi çok yakın. ( ) 3. Taksi şehir merkezine 15 TL’ye gidiyor. ( ) 4. Alex’in bavulları çok ağır. ( ) 5. Şehir merkezine iki gidiş yolu var, onun için trafik yoğun değil. ( ) 6. Alex’in arkadaşları her an gelebilir. Taksiye gerek yok. ( ) 7. Alex acele ediyor çünkü bankalar kapanabilir. ( ) 7 Aşağıdaki konulardan birini seçelim ve bu konuda 10 tavsiye yazalım. • Genç bir insanın yaşlı bir insana yardımcı olması için neler tavsiye edebilirsiniz? • Fakir insanlara yardım etmek için ne yapabiliriz? • Okulda başarılı olmak için neler yapabilirsiniz? 8 Aşağıdaki konular hakkında konuşalım. • Yoksullar için neler yapabiliriz? • Daha güzel bir dünya için neler yapabiliriz? • Mutlu olmak için neler yapabiliriz? • Nasıl huzurlu bir aile olabiliriz? İLK YOLCULUK

89 İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A2 6C C. GÖRMEDEN GİTMEYELİM NELER YAPABALİRSİNİZ?ÜNİTE 6 konuşup, beklemeden, oturup, -Taksim’e gidip yemek yiyeceğim. gülmeden, sevinip, çıkmadan -Bana uğramadan eve gitme. -Alışveriş yapmadan eve gitti m. -O, yalan söylemeden duramaz. HAZIRLIK ÇALIŞMASI 1 Aşağıdaki resimler ile cümleleri eşleşti relim. Galata’ ya gidip Galata Kulesi’ni gezelim. ( ) Boğaz’a gidip Rumelihisarı’nı gezelim. ( ) Ortaköy’e gidip kumpir yiye- lim. ( ) Üsküdar’a gidip Kız Kulesi’ne çıkalım. ( ) Sultanahmet’e gidip Sultanahmet Camisi’ni ziyaret edelim. ( ) 1 2 3 4 5 OKUMA YAĞMURLU BİR GÜNDE İSTANBUL’DA NELER YAPABİLİRSİNİZ? Üsküdar’dan vapura binebilirsiniz. İstanbul’da vapurla hoşça vakit geçirmek için pek çok yol var. Şehrin kalabalığından kaçmak için en uygunu, Boğaz veya Adalar hattı . Ayrıca Kadıköy-Karaköy veya Beşiktaş-Karaköy hatlarını deneyebilirsiniz. Akşamüstü, Topkapı Sarayı’nın ardından güneşin batı şını görmek çok güzel. Güverteye sıkı giyinip çıkacaksınız, bir de çay söyleyeceksiniz. İsterseniz martı lara simit atabilir, Ada- lar’da veya Anadolu Kavağı’nda ise balık yiyebilirsiniz. Taksim-Tünel gezisi yapabilirsiniz. Taksim’de sabah saatlerinde yürüyün. Kitapçılara, müzik mağazalarına, vitrinlere bakabilirsiniz, İnci’de dinlenip profi terol ye- meden yolunuza devam etmeyin. Arada sırada yoldan çıkıp ara sokakları da gezebilirsiniz çünkü buraları İstanbul’un en eski yerleşim yerlerindendir. Ara sokaklardaki tarihî yapıların taş işçiliğine hayran olabilirsiniz. Daha sonra Galata’ya doğru yürüyüp Galata Mevlevihanesi’ni, Galata Kulesi’ni ve Perşembe Pazarı’ndaki Arap Camisi’ni ziyaret edebilirsiniz. Galata Kulesi’nden Aya- sofya’yı, Sultanahmet’i, Topkapı Sarayı’nı, Kız Kulesi’ni, Marmara Denizi’ni, Boğaz’ı görebilirsiniz. Kapalıçarşı’yı gezebilirsiniz. Yağmurlu ve soğuk bir günde, hem sıcacık ve kuru hem de renkli ve cazibeli bir yer Kapalıçarşı. Sokaklarını ve hanlarını keşfedip ışıl ışıl, rengârenk, yüzlerce ürün arasında dolaşabilirsiniz. Buralarda zamanın nasıl geçti ğini anlayamayacaksınız. Soluklanmak için Fes Cafe’yi ya da Şark Kahvesi’ni tercih edebilirsiniz. Taksim’de kahve içebilirsiniz. Taksim Meydanı, İstanbul’un sembolü ve tüm şehrin en önemli buluşma noktası. Meydana karşı bir kafede oturup sağda Ata- türk Kültür Merkezi’ni, solda çiçekçileri ve karşınızda Gezi Parkı’nın önündeki insan trafi ğini seyredip enfes bir fi ncan kahve yudumlayabilirsiniz.

İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A290 2 Aşağıdaki cümleler doğru ise ‘‘D’’ yanlış ise ‘‘Y’’ yazalım. Vapurda neler yapabiliriz? Akşamüstü gün batımını seyredebiliriz. ( ) Film seyredebiliriz. ( ) Boğaz gezisi yapabiliriz. ( ) Taksim’de neler yapabiliriz? Taksim’de kitapçılara, müzik mağazalarına, vitrinlere bakabiliriz. ( ) Ara sokaklardaki tarihî yapıları görebiliriz. ( ) Taksim’de faytona binebiliriz. ( ) Kapalıçarşı’da neler yapabiliriz? Yağmurlu ve soğuk bir günde Kapalıçarşı’ya sığınabiliriz. ( ) Çocuklar oyun parkında oynayabilir. ( ) Sokaklarını, bedestenlerini ve hanlarını keşfedebiliriz. ( ) Siz ülkenizdeki turistlere ne gibi tavsiyelerde bulunabilirsiniz? Öncelikle hangi şehirleri görmelerini tavsiye edersiniz? YA SİZ? DİL BİLGİSİ Zarf-Fiiller (-(y)Ip, -mAdAn) fi i l + ( y ) I p -(y)Ip eki birbirini takip eden iki işi, aynı özne yapıyorsa genellikle zaman ve kişi ekleri ikinci fiilin yanına, “-(y)Ip” eki de birinci fiilin yanına getirilir. We use this suffix when two actions following each other are performed by the same subject, the requisite suffixes are added, in general, to the second verb-stem and -(y)ıp to the first one. Örnek: Bu gün okula gidip sınav sonuçlarını öğrenelim. Çarşıya çıkıp alıveriş yapmayacak mıydık? Ayşelerle pikniğe gidip bu güzel günün tadını çıkaralım. 3 Aşağıdaki boşlukları örneklerdeki gibi dolduralım. 1. Merak etme, geç kalmam! Çabucak git................. ge- lirim. 2. Annesi yere düşen çocuğu elinden tut................. kaldırdı. 3. Durmadan konuş................. herkesi rahatsız etme. 4. Dün akşam o kadar yorgundum ki hemen eve git................. uyudum. 5. Sen burada bekle. Ben jeton al................. geleyim. 4 Aşağıdaki cümleleri “-(y)Ip” zarf-fiil ekiyle birleştirelim. 1. Biz kahvelerimizi bitirdik. Kafeden ayrıldık. ...................................................................................... . 2. Ankara’ya gidecek. Genel müdürle görüşecek. ...................................................................................... . 3. Aslı, vezneden parayı aldı. Parayı saymaya başladı. ...................................................................................... . 4. Mert şirkete telefon etti. Müdürle konuşmak istedi. ...................................................................................... . 5. Gözlüğünü çıkardı ve masanın üzerine koydu. ...................................................................................... .

91İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A2 6C Zarf-Fiil (-mAdAn) Yan cümlecikteki işin yapılmadığını, temel cümledeki işin yapıldığını anlatmak için kullanılır. The one in the dependent clause is used to tell that the functi on or acti vity is not performed, yet the one in the independ- ent clause indicates that the functi on or acti vity is completed. Örnek: Yemek yemeden evden çıktı . Kanti nde bir şeyler yemeden sınıfa gelmez. Annemden izin almadan bir yere gidemem. F i i l + m A d A n 5 Aşağıdaki cümlelerdeki boşlukları örneklerdeki gibi dolduralım. 1. Anneannem güneş doğ................ uyanır. 2. Bütün gece hiç uyu................. televizyon izlediler. 3. Bana uğra................ İstanbul’dan ayrılmışlar. 4. O kadar yorgundum ki müdürle görüş................ oradan ayrıldım. 5. Derslerini biti r................ arkadaşına gidemezsin. 6 Aşağıdaki cümleleri “-mAdAn” zarf-fi iliyle birleşti re- lim. 1. Hemen biletlerinizi almayın. Önce nereye gideceğinize karar verin.. ........................................................................................ . 2. Hemen televizyon seyretmeyin. Önce ödevlerinizi yapın. ........................................................................................ . 3. Bu kâğıt mendili hiç kullanmadım. Önce size veriyorum. ........................................................................................ . 4. Minicik kedi uzun bir süre hiç kımıldamadı. Etrafı na hayretle baktı . ........................................................................................ . 5. Farkında olmadı. Heyecanla arkadaşına yüksek sesle bir şeyler anlatı yordu. ........................................................................................ . DİNLEME 7 Aşağıdaki yiyeceklerin adlarını biliyor musunuz? 8 Metni dinleyelim. Meti nde hangi yiyeceklerden bahsedilmişti r? İşaretleyelim. a. simit ( ) e. lahmacun ( ) b. kokoreç ( ) f. balık ( ) c. döner ( ) g. açma ( ) ç. etli ekmek ( ) ğ. midye dolma ( ) d. sandviç ( ) h. dürüm ( ) 9 Metne göre aşağıdaki cümleler doğru ise ‘‘D’’ yanlış ise ‘‘Y’’ yazalım. 1. Gözlemenin içine et, peynir ve sebze konur. ( ) 2. Tostun içinde peynir, sucuk, salam vardır. ( ) 3. Lahmacunun içinde domates ve peynir vardır. ( ) 4. Midye dolmasının içinde pilav vardır. ( ) 5. Lahmacun, Doğu Anadolu’da yaygın bir yiyecek türüdür. ( ) 6. Kumpir, ayranla tüketi lir. ( ) 7. Simit, susamlı halka şeklinde bir ekmek çeşididir. ( ) 8. Sokaktaki insanlar ayaküstü bir şeyler yiyip işine gider. ( ) 9. Büfelerde salamlı sandviç bulamazsınız. ( ) 10. Yiyeceklerin hepsi taze ve günlüktür. ( ) YAZMA KONUŞMA 10 Yabancı bir şehirde başınıza neler gelebilir? Örnekteki gibi cümleler yazalım. Dikkat et! Çantanı çalabilirler. 11 Sizin ülkenizde hangi yiyecekler ayaküstü yenir? AYAKÜSTÜ YEMEKLER

İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A2 92 SINIF DİLİ KÜLTÜRDEN KÜLTÜRE Batı Anadolu’nun her yerinde ‘’Zeybek’’ türündeki oyunlar görülür. Tek kişi ya da birkaç oyuncunun çember şeklinde dizilmesiy- le oynanır. Zeybek, cesur bir adamı temsil eder. Zeybek oyununda dansçı, kollarını omuz hizasında, elleri başıyla aynı hizada, iki yana doğru açar ve bazı oyunlarda kollarını dirseklerden hafi fçe kırar. Büyük adımlar atarak ağır ağır hareket eder. Ara sıra yere doğru eğilip bir dizin yere dokundurur. Bu, dansın belirgin hareketlerindendir. Zeybek Tango, Buenos Aires’de ilk defa 1865 ile 1880 arası ortaya çıkmıştı r. Tangoyu alt sınıf, yani fakir halk yaratmıştı r. Tango müziği, belirgin bir şekilde içerisinde hırçınlık, asilik, küstahlık gibi bazı duygular ile kalp kırıklıkları ve paramparça hayaller neti cesinde bir melankoli taşır. Arjanti n Tango, Avrupa’ya 20. yüzyılın başlarında, gemilerle Fransa’ya gelen Arjanti nli tangocular tarafı ndan taşınmıştı r. Tango Afrika dansı, toprak ana, doğa, yeryüzü ve atalara teşekkür ve saygıyı içeren sembolik hareketlerden oluşur. Afrika dansı, vücu- dun her tarafı nı özgürce oynatmayı hedefl er. Afrika dansları genelde bacaklar bükülü, hafi f yaylanmayı içerir. Afrika danslarında oldukça neşeli ve enerjik hareketler vardır. Afrika dansı, vücudunuzu esneti p güçlendirir. Bütün vücudu forma sokar. Bu dans tüm vücudu çalıştı rmayı hedefl er. Afrika Dansı 1. Örneklere bakalım. Cümlelerin anlamlarını öğrenelim. 1. Ben tenis oynayabilirim. yetenek 2. Pencereyi açabilir misin? rica 3. Sigara içebilir miyim? izin 4. Alışverişinizi Kapalıçarşı’dan yapabilirsiniz. tavsiye 5. Şemsiyeni al, öğleden sonra yağmur yağabilir. İhti mal 2. Aşağıdaki cümlelerin görevlerini yazalım. 1. Burada oturabilir miyim? (..........................) 2. Odayı toplamak için eşyalarını şuraya koyabilirsin. (..........................) 3. Müdür her an gelebilir. (..........................) 4. Ben yüzemem. (..........................) 5. Bana şu kitabı geti rebilir misin? (..........................) EĞLENELİM ÖĞRENELİM Bir hayvan seçelim. Kimseye söylemeyelim. Arkadaşlarımıza o hayvanın özelliklerini anlatalım. Arkadaşlarımız o hayvanın ne olduğunu tahmin etsin. Örnek: Ben Afrika’da ve Asya’da yaşarım. Ağırlığım 6 tona kadar ulaşabilir. Burnum hortum şeklindedir. Onunla su içebilirim, onunla çevremdeki bütün kokuları alabilirim. Bilin bakalım, ben kimim? Sizin ülkenizde ne tür danslar var? Anlatalım. HALK OYUNLARI

93 3. Aşağıdaki kelimeleri boşluklara yerleştirelim. gidemedim çalmadan etmeden çıkıp aldırıp yazıp bırakıp gelemedi beklemeden gelmeden bırakıp beklemeden ısıtmadan göremeden Nihayet bu sabah saatim ............................ uyandım. Hemen kahvaltı ............................ evden ............................ otobüs durağına gittim. Çok fazla ............................ otobüse bindim. Yarım saat sonra ofisteydim. Ofiste sadece müdürün sekreteri Semra vardı. Çok şanslıydım. Müdür Bey henüz gelmemiş. Eşini ve çocuklarını havaalanına ............................ ge- lecekmiş. Dün iş arkadaşım Ayşe hastaydı, işe ............................ . Onun işleri de bana kaldı. Bugün, dünkü yarım işlerimin bir kısmını Müdür bey ............................ bitireyim. İşler o kadar yoğun ki Ayşe de tam zamanında hastalandı. Dün akşam saat 09.30’da bazı işleri yarım ............................ eve gittim. Evde kimsecikler yoktu. Annemler beni ............................ dayımlara gitmişler. Bana da not bırakmışlar: “Yemek,hazır! Buzdolabından çıkar! Üşenme, sakın yeme- ği ............................ yeme. Sonra sen de dayınlara gel.” Ben yorgun yorgun geç saatlere kadar çalışayım. Onlar bana not ............................. bir de gezmeye git - sinler. Oooh, ne âlâ! O kadar yorgundum ki dayımlara ............................ . Yemekten sonra televizyonun kar - şısına geçtim. Dün akşam benim çok sevdiğim dizi “Ya- lan Dünya” vardı. Onu seyrettim. Fakat dizinin sonunu ............................. uyumuşum. Annemler gelmiş, beni koltuktan ............................ yatağıma götürmüşler ama ben hiç bir şey hatırlamıyorum. Ölü gibi uyumuşum ama iyice de dinlenmişim. Onun için bu sabah saatim çalma- dan uyandım. İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A2 Bunları Türkçede yapabilir misiniz? Her cümle için kendinize bir puan veriniz. 1: Yapamam, 2: Biraz yapabilirim, 3: Yapabilirim, 4: İyi yapabilirim, 5: Çok iyi yapabilirim. 1. Gazete ilanlarını, faksları, okuyabilirim. 2. Tarifeleri okuyup gezi planları yapabilirim. 3. Bir şeyi sevip sevmediğimi nedenleriyle açık- layabilirim. 4. Bildiğim bir konuyu anlatabilirim. 5. Alışkanlıklar hakkında soru sorabilir, cevap verebilirim. ÖZ DEĞERLENDİRME 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 NELER ÖĞRENDİK? 1. Aşağıdaki boşluklar için en uygun seçeneği işaretleyelim. 1. Dün akşam rahat ................. . a. uyumam b. uyuyabilmedim c. uyuyamadım ç. uyuyamam 2. Bu kelimenin anlamını sözlükten .................. . a. bulabilmedin iz b. bulayamadınız c. bulmayadınız ç. bulabilirsiniz 3. Mutfaktan bana da su .................... ? a. getirebilir misin b. getirebilirsin c. getirmeyebilir ç. getirebilirsin mi 4. Taksim’e ............... çanta alacağım. a. gitmiş b. gidip c. gider ç. gitmez 5. Onunla ............. bu sorunu çözebilirsin. a. konuşurup b. konuşursun c. konuşup ç. konuşmaz 2. Aşağıdaki cümleleri “-(y)Ip” ve “-mAdAn” zarf fiil ekiyle birleştirelim. 1. Çocuklar hiç kımıldamadılar. Filmi seyrettiler. ........................................................................................................ . 2. Murat, şişedeki meyve suyunu bardağa koymadı. Hemen içti. ........................................................................................................ . 4. Annem ocağı söndürmüş. Evden çıkmış. ........................................................................................................ . 5. Oğlum kapıyı kilitlememiş. Evden gitmiş. ........................................................................................................ .

İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A294 KELİME LİSTESİ İSİMLER FİİLLER acele açma alkollü anlam ayaküstü ayran bagaj bakıcı bedesten briç çamaşır çatal (yiyecek) çıkış dekoratif deneyim desen döviz düğün ehliyet ekip geleneksel gözleme gürültü güverte han hat hazır heyecan İhtiyaç ilan izin karar katmer kestane kokoreç konu köfte kumpir lahmacun lazım martı mutlaka nakit öncelik öneri pide poğaça rahat rakip refah sanatçı sandal seyir sıkışık sınır simit siyasetçi sözleşme süre şekerleme şiddet şirket tavla tavsiye tecrübe terlik tost ud ünlü vakıf vatandaş vezne yalan yaygın yoğun ara vermek batmak bilgi vermek bitirmek borç vermek burs vermek çekinmek çözmek dayanmak denemek destek vermek d e v a m e t d i k i ş d i k m e k dikkat etmek doymak farkında olmak gecikmek gitar çalmak giyinmek göz kırpmak güvenmek hoş görmek hüküm vermek ıslık çalmak ilgilenmek inanç izlemek kaybolmak kaymak kımıldamak közlemek kredi almak kutlama m o l a v e r m e k neden olmak para bozdurmak problem çıkarmak sığmak sıkıntı çekmek soluklanmak şişirmek takip etmek uzatmak ütülemek vedalaşmak yatıştırmak yenmek yetişmek zannetmek