NE OLUR NE OLMAZ

67 NE OLUR NE OLMAZ ÜNİTE 5 BECERİLER ‰ Hobileri ve alışkanlıkları anlatma ‰ Rica etme ‰ Özet çıkarma ‰ Tahminde bulunma DİL BİLGİSİ ‰ Geniş zaman ‰ Rica etme ‰ ‘’DIr’’ eki KELİMELER ‰ Doğa olayları ‰ Bilimsel gerçekler ‰ Alışkanlıklar ‰ Kitap ve fi lm türleri

İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A2 68 A. DOĞA OLAYLARI NE OLUR NE OLMAZÜNİTE 5 yağar, yaşar mı, batmaz, etmez mi -Güneş doğudan doğar. -Dünya güneşin etrafı nda döner. -İki, iki daha dört eder. -Su yüz derecede kaynar. -Kuşlar suda yaşar mı? -Hayır, kuşlar suda yaşamaz. -Türkiye’de kar yağar mı? -Evet, Türkiye’de kar yağar. HAZIRLIK ÇALIŞMASI 1 Hangi doğa olaylarını biliyorsunuz? Söyleyelim. 2 Aşağıdaki doğa olaylarını resimlerle eşleşti relim. Bunlardan hangilerini gördünüz veya yaşadınız? Anlatalım. deprem ( ) kuraklık ( ) yağmur ( ) tsunami ( ) dolu ( ) fı rtı na ( ) sel ( ) volkanik patlama ( ) yıldırım ( ) 1 2 3 4 5 6 7 8 9

69 69 İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A2 5A OKUMA DOĞA OLAYLARI Güneş tutulması En ilginç doğa olaylarından biri güneş tutulmasıdır. Güneş tutulması Ay’ın hareketi sırasında meydana gelir. Ay, Güneş ile Dünya arasına girer ve güneşin ışığı Dünya’ya gelmez. Dünya karanlık olur. Bu güneş tutulmasıdır. Gökkuşağı Doğadaki en güzel manzaralardan biri gökkuşağıdır. Bu olay meteorolojik bir olaydır. Gökkuşağında yedi renk bulunur. Bu renkler; kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, lacivert ve mordur. Yıldırım Gökyüzü ile yer arasındaki elektrikti r. Bulutlar birbirlerine sürtünür ve elektrik enerjisi meydana gelir. Bu elektrik enerjisi hızla toprağa iner ve yıldırım oluşur. Kar Kar, bir yağış çeşididir. Bulutların içerisindeki su damlacıkları soğuk havayla karşılaşır ve donar. Bu damlacıklar birbirlerine yapışır ve büyür. Böylece kar taneleri oluşur. Çok sayıda kar tanesi çeşidi vardır. Ama hepsi altı köşelidir. Kar tanelerinin şekilleri birbirinin tı pa tı p aynısı değildir. Rüzgâr Rüzgâr, atmosferdeki havanın dikey ve yatay hareketi sonucu oluşur. Hava ısınır ve yükselmeye başlar. Hızlı bir şekilde hareket eder. Yeryüzündeki diğer nesnelere çarpar ve rüzgâr oluşur. Rüzgâr, hızına göre fı rtı na, hortum gibi isimler alır. Yer çekimi Yer çekimi yeryüzündeki cisimleri yere doğru çeker. Havadaki her cisim yere düşer. Yer çekimini İngiliz bilim adamı Isaac Newton bulmuştur. Newton bir elma ağacının altı nda otururken kafasına bir elma düşer. Newton bunu düşünür, araştı rmalar yapar ve yer çekimini bulur. Deprem Depremler, yerkabuğundaki fay adı verilen kırıklarda meydana gelir. Faylar hareket eder ve yer değişti rir. Bunun sonucun- da yer sallanır ve deprem oluşur. Sel Sel, ani ve büyük su akıntı sıdır. Çok yağmur yağar ve sular taşar. Toprak, su altı nda kalır. Böylece sel meydana gelir. Çığ Dağlık yerlere kar yağar ve birikir. Bu kar hızla hareket eder ve aşağıya doğru kayar. Bunun sonucunda çığ oluşur.

İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A270 DİL BİLGİSİ YA SİZ? 3 Aşağıdaki cümleler doğru ise ‘‘D’’ yanlış ise ‘‘Y’’ yazalım. 1. Güneş tutulmasında Dünya, Güneş ile Ay’ın arasına girer. ( ) 2. Gökkuşağında kırmızı, turuncu, siyah, yeşil, beyaz ve kahverengi bulunur. ( ) 3. Yıldırım, gökyüzü ile yer arasındaki elektrikti r. ( ) 4. Kar tanelerinin şekilleri birbirine benzer. ( ) 5. Rüzgâr sahip olduğu hıza göre fı rtı na, hortum gibi isim- ler alır. ( ) 6. Yer çekimini Einstein bulmuştur. ( ) 7. Kar hızla kayar ve deprem olur. ( ) 8. Sel, yağmur nedeniyle olur. ( ) 4 Aşağıdaki cümleleri okuyalım. Hangi doğa olayı olduğunu yazalım. 1. Çok yağmur yağar ve …………… olur. 2. Ay’ın hareketi sırasında ……………………… meydana gelir. 3. Bırakılan her cisim yere düşer. Buna …………………. denir. 4. Yer sallanır ve …………….. meydana gelir. 5. Hava hareket eder ve …………… oluşur. 6. ………… olayında kar hızla aşağıya doğru kayar. 7. Bütün …………. taneleri altı köşelidir. Sizin ülkenizde en çok hangi doğa olayı meydana gelir? Geniş Zaman (Simple Present Tense) Alışkanlık durumunda ya da sık sık yapılan bir işi, genel ya da gerçeklikleri herkesçe kabul edilen durumları, bir şeyi yap- maya istekli ve hazır oluşu anlatmak için, bazen de gelecek zaman anlamında kullanılır. The form is used to express a habitual, permanent or repeated acti on, for a general statement for which no parti cular ti me is thought, to indicate the generaly accepted truths, to state the willingnes or readiness to do something, someti mes to show a future acti on.   NOT: İsti sna fi iler: al-ır bil-ir bul-ur dur-ur gel-ir gör-ür kal-ır ol-ur öl-ür san-ır var-ır ver-ir vur-ur

71İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A2 5A DİNLEME Olumlu Olumsuz Olumlu Soru Olumsuz Soru Ben konuşurum konuşmam konuşur muyum konuşmaz mıyım Sen konuşursun konuşmazsın konuşur musun konuşmaz mısın O konuşur konuşmaz konuşur mu konuşmaz mı Biz konuşuruz konuşmayız konuşur muyuz konuşmaz mıyız Siz konuşursunuz konuşmazsınız konuşur musunuz konuşmaz mısınız Onlar konuşur(lar) konuşmaz(lar) konuşur(lar) mı konuşmaz(lar) mı Örnek: Ben her zaman spor yaparım. Ahmet asla sigara içmez. 5 Aşağıdaki boşlukları örneklerdeki gibi dolduralım. 1. Hakan akşamları dışarı çık……………. . 2. O her sabah spor yap……………. . 3. Ben asla yalan söyle……………… . 4. Sen hangi tür filmleri sev……………..? 5. Biz hafta sonları parkta yürü………………… . 6. Ahmet sabahları kahve iç………………? 7. Siz her gün ders çalış………………………? 8. O, uçağa bin……………. Çünkü uçaktan korkuyor. 9. İtfaiyeci yangın söndür…………... . 10. Öğretmen ders anlat………………. . Akşamları erken uyur musun? Siz çay içmez misiniz? 6 Aşağıdaki soruları cevaplayalım. 1. Her akşam televizyon izler misin? 2. Hafta sonları sinemaya gider misin? 3. Hayvanları sever misin? 4. Okula otobüsle mi gelirsin? 5. Günde kaç saat uyursun? 6. Arkadaşlarınla gezmeye gider misin? 7. Her hafta aileni arar mısın? 8. Her gün yemek pişirir misin? 9. Her yaz tatile gider misin? 10. Akşamları geç uyur musun? İKLİMLER 7 Metni dinleyelim ve boşlukları dolduralım. TAYLAND Tayland sıcak ve …………… . Hazirandan ekime kadar tropik yağmurlar ……….. . Kasım-şubat serin geçer. Mart, nisan, mayıs ayları çok sıcak ……….. . İnsanlar …………….. ince ve yazlık kıyafetler ………….. . MOĞOLİSTAN Moğolistan az yağış ………… . Yazın çok sıcak, kışın çok soğuk olur. Kışın nehirler ve göller ………… . Moğolistan’da ……….. ve toz ……………. ………… . NORVEÇ Norveç çok …………….. . Norveç’te çok kar …………. . Kış mevsimi ……….. ………… . TÜRKİYE Türkiye’de dört mevsim ………….. . Türkiye’nin üç tarafı denizlerle ……………. . Türkiye’nin orta ve doğu bölgesi kış aylarında çok soğuk, yaz aylarında çok sıcak ……….. . Diğer bölgelerinde ………… bir iklim ………….. . MALİ Mali çok sıcaktır. Mali’de yağmur az ………… . ………….. zaman kar …………. . ………….. bir iklimi vardır. Mali’de bir çöl vardır ve buraya ……… yağmur …………… . YAZMA KONUŞMA 8 Sizin ülkenizin iklimi nasıl? Yazalım. 9 Sizce yerçekimi olmasa, dünya nasıl olurdu?

İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A272 B. ALIŞKANLIKLAR VE RİCALAR NE OLUR NE OLMAZÜNİTE 5 rica ederim, yapar mısın -Boş zamanlarınızda neler yaparsınız? -Kitap okurum. gelmez misin, konuşurum -Her yıl tati le gider misin? -Evet, giderim. -Sabahları kahvaltı da ne içersin? -Çay içerim. -Çok soğuk. Kapıyı kapatı r mısın? -Evet, tabi. HAZIRLIK ÇALIŞMASI 1 İlginç alışkanlıklarınız var mı? 2 Hobileriniz nelerdir? ALIŞKANLIKLARIMIZ VE HOBİLERİMİZ Her insanın iyi ve kötü alışkanlıkları vardır. Alışkanlıkları bırakmak veya değişti rmek kolay değildir. Sigara, kötü bir alışkan- lıktı r. İnsanlar sigaraya alışır ve daha sonra sigarayı bırakmak, onlar için çok zor olur. Bazı insanlar ise sağlık konusunda çok hassastı r. Böyleleri, her sabah spor yapar ve sağlıklı beslenirler. Zararlı yiyecek ve içeceklerden uzak dururlar. Sebze ve meyve yerler. Kalorili yiyecekler yemezler. Boş zamanlarında hobileriyle uğraşırlar. İnsanların farklı zevkleri ve hobileri bulunur. Bazı insanlar boş zamanlarında balık tutar, bazıları fotoğraf makinesini yanından ayırmaz. Her zaman fotoğraf çeker. Bazıları ise balık tutar. Bu kişiler yaz-kış dinlemez, her zaman balık tutar. Bazıları da koleksiyon yapar. Pul ya da para koleksiyonu yapar. Pul ya da paraları arar, bulur, alır ve koleksiyonuna katar. Her hobinin zor ve kolay yönleri vardır. Mesela dağcılık ve model uçak yapmak zor hobilerdir. Benim hobim taş toplamak. Ben farklı, renkli taşları toplarım. Genellikle haft a sonları ve uzun tati llerde taş toplamaya giderim. Dağlarda, deniz kenarında, ormanlarda yürürüm ve taş toplarım. Taşları eve geti ririm ve onlarla ilgili küçük bir araş- tı rma yaparım. Daha sonra taşları türlerine göre ayırırım ve kutulara koyarım. Taş toplamak da kolay bir hobi değil ama zevkli. 3 Aşağıdaki cümleler doğru ise ‘‘D’’ yanlış ise ‘‘Y’’ yazalım. 1. İnsanlar sigaraya alışır ve daha sonra kolay bırakır. ( ) 2. Sağlıklı insanlar her sabah spor yapar. ( ) 3. İnsanların farklı hobileri vardır. ( ) 4. Fotoğraf çekmek hobi değildir. ( ) 5. Hobilerin hepsi çok zordur. ( ) 4 Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayalım. 1. Sağlıklı insanlar nasıl beslenir? 2. Meti nde hangi hobiler var? 3. İnsanlar nasıl pul veya para toplar? Sizin olumlu ve olumsuz alışkanlıklarınız nelerdir? YA SİZ? OKUMA

73İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A2 5B Rica Etme (To request) Geniş zamanın soru şekli, ‘’rica’’ anlamında kullanılır. The question form of the simple present tense is used to mean a “request”. Örnek: Masayı siler misin? Silerim. Pencereyi açar mısın? Tabii. Bu kitapları Fatih’e verir misin? Evet, veririm. Çantamı tutar mısın? Şöfor Bey lütfen beni durakta indirir misiniz? Bebek uyuyor. Müziğin sesini biraz kısar mısın? 5 Aşağıdaki boşlukları örneklerdeki gibi dolduralım. 1. Şu kalemi ver………… …………? 2. Lambayı aç………….. ………….? 3. Bu akşam yemeği sen pişir………….. ………….? 4. Çok hastayım. Doktoru ara………….. ………….? 5. Bebek ağlıyor. Sen bak………….. ………….? 6. Televizyonu kapat………….. ………….? 7. Çok işim var. Bana yardım et………….. ………….? 8. Ben yemek yapıyorum. Sen de sofrayı hazırla………….. ………….? 9. Benimle alışverişe gel………….. ………….? 10. Kahve içmek istiyorum. Bana kahve getir………….. ………….? 6 Aşağıdaki kelimeleri kullanalım ve diyaloglardaki boşlukları dolduralım. 1. İnci: Alo! Merhaba Murat. Yasemin’in numarasını ……….. ……….. Lütfen bana ……….. ……………? Murat: Evet. 0533 625 40 82. İnci: Anlamadım. ……………… ………….? Murat: 0533 625 40 82. 2. Emre: Yemek tuzsuz olmuş. Tuzu …………. …………….? Ayşe: Tabii. 3. Müşteri: Garson Bey! ………… ………….? Bir çay istiyorum. Garson: Hemen getiriyorum. 4. Çocuk: Hiç param kalmadı. Bana 50 lira ………….. ……………? Baba: Al bakalım. 5. Öğretmen: Ömer! İlk soruyu ………….. ……………? DİL BİLGİSİ bilmek tekrarlamak vermek bakmak okumak uzatmak söylemek

İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A274 DİNLEME YAZMA KONUŞMA 7 Aşağıdaki diyalogları dinleyelim. Boşlukları dolduralım. AFFEDERSİNİZ MANAVDA Semra Hanım: İki kilo domates ……………. ……….? Manav: Hemen tartıyorum… Buyurun. Biber …………. …………? Semra Hanım: Hayır ama elma istiyorum. Bir kilo da elma …………. ………..? Manav: Tabii. Başka bir şey ………… …………..? Semra Hanım: Sağ olun. Hayırlı işler. SOKAKTA İhtiyar: Delikanlı ………… …………? Bu paketler çok ağır; benim için biraz …………. ……….? Evim şurada. Genç: Tabi amca, taşırım. İhtiyar: Sağol evladım. … İşte geldik. Benim gözlerim iyi görmüyor. Rica etsem kapıyı ……….. ………..? Anahtarlar burada. Genç: İşte, tamam. İhtiyar: Çok teşekkür ederim evladım. POSTACI Leman Hanım: Kim o? Postacı: Postacı! Kapıyı ……….. ………….? Postacı: Merhaba. Leman Yıldız siz misiniz? Leman Hanım: Evet. Postacı: Bir paketiniz var. Şurayı ………….. ………….? Postacı: Buyurun, paketiniz. Leman Hanım: Teşekkür ederim. BANKADA Taner: Merhaba. Banka kartı almak istiyorum. Bana yardımcı …………. …………….? Gişe Memuru: Tabii, oturun lütfen. Şu formu ……………… ……………? Gişe Memuru: Evet, tamam. Ama doğum tarihinizi yazmamışsınız. Buraya doğum tarihinizi …………….. ……………? Gişe Memuru: Teşekkürler. 8 Aşağıdaki durumlardan birini seçelim. Rica cümleleri içeren bir diyalog yazalım. • kafede • mağazada • otelde • doktorda 9 Bir gününüz nasıl geçer? Anlatalım. • Nerelere gidersiniz? • Neler yaparsınız? • Kimlerle görüşürsünüz?

75 OKUMA İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A2 5C YA SİZ? çalışıyordur, gitmiştir, kazanacaktır -Babam şimdi çalışıyordur. gelmemiştir, gitmiş midir -O, eve gitmiştir. -Cengiz sınavı kazanacaktır. -Evden erken çıktı. Derse geç kalmamıştır. HAZIRLIK ÇALIŞMASI C. ÖZETLER NE OLUR NE OLMAZÜNİTE 5 1 Kitap okur musunuz? 2 Ülkenizde hangi yazar meşhurdur? 3 Aşağıdaki yazarlarla kitapları eşleştirelim. 1. Yaşar Kemal a. Suç ve Ceza 2. Shakespeare b. İnce Memed 3. Balzac c. Goriot Baba 4. Orhan Pamuk ç. Hamlet 5. Dostoyevski d. Masumiyet Müzesi ÇALIKUŞU Feride İstanbul’da doğar. Küçük yaşta anne ve babasını kaybeder. Feride’yi teyzesi büyütür. Feride Fransız yatılı okulunda okur. Yaramazlıkları yüzünden arkadaşları ona “Çalıkuşu” adını takarlar. Feride, yaz tatillerini teyzesinin köşkünde geçirir. Teyzesinin yakışıklı oğlu Kâmran ile birbirlerini severler ve nişanlanır- lar. Bir kadın düğün günü Feride’ye bir mektup getirir. Mektupta Kâmran’ın İsviçre’deyken Münevver adında hasta bir kızla ilişkisi olduğu yazar. Feride mektubu okur, her şeyi öğrenir, Kâmran’ı bırakır ve kaçar. Feride, Anadolu’nun çeşitli yerlerinde öğretmenlik yapar. Güzelliği başına bela olur. Çeşitli dedikodular çıkar. Doktor Hayrullah Bey ile tanışır. Hayrullah Bey Fe- ride’yi kızı gibi korur. Halkın dedikodusu üzerine onunla kâğıt üzerinde evlenir. Fakat aralarında sadece baba – kız ilişkisi vardır. Feride, öğretmenliğe başlar. O sıralar bir günlük tutar, o zaman her şeyi bu deftere yazar. Hayrullah Bey bu defteri bulur, okur ve saklar. Hayrullah Bey hastalanır. Feride’ye ‘‘Ben öldükten sonra teyzenin yanına git ve bu mektubu Kâmran’a teslim et.’’ der. Hayrullah Bey’in ölümünden sonra Feride teyzesinin evine gider, zarfı Kâmran’a verir. Zarfın içinde Hayrullah Bey’in bir mektubu ile Feride’nin günlüğü vardır. Hayrullah Bey, Kâmran’a ‘‘Feride’yi bir daha bırakma.’’ diye söyler. Kâmran mektubu ve Feride’nin günlüğünü sabaha kadar okur, her şeyi öğrenir. Artık Feride’yi bırakmaz, evlenirler. 4 Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayalım. 1. Feride nerede doğar? 2. Feride’yi kim büyütür? 3. Okulda Feride’ye neden Çalıkuşu ismini takarlar? 4. Feride Anadolu’da ne iş yapar? 5. Feride kimlerle evlenir? 5 Aşağıdaki cümleler doğru ise ‘‘D’’ yanlış ise ‘‘Y’’ yazalım. 1. Feride İngiliz okulunda okur. ( ) 2. Feride yaz tatillerini teyzesinin köşkünde geçirir. ( ) 3. Kâmran, Feride’nin halasının oğludur. ( ) 4. Feride Hayrullah Bey’in kızıdır. ( ) 5. Kâmran Feride’nin günlüğünü okur. ( ) En son hangi kitabı okudunuz? Türü neydi?

İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A276 DİL BİLGİSİ ‘’-DIr’’ Eki Belirsiz geçmiş zaman, şimdiki zaman ve gelecek zaman ile kullanılarak cümlenin anlamını pekiştirmek için kullanır. Ayrıca cümleye tahmin anlamı katar. Bu ek yazılı dilde, özellikle resmî metinler ile ders kitabı, ansiklopedi gibi bilgi verme amaçlı metinlerde değişmez doğruları anlatmak için sıkça kullanılır. These tenses is used together with the continuous and future tenses to reinforce the meaning of the sentence. Also, adds the meaning of prediction to the sentence. In this affix-written language, especially both formal texts and coursebooks are frequently used to present the unchangeable truths as shared via texts such as encyclopedia to inform. isim + + DIr (I)yor mIş (y)AcAk Örnek: Ali şimdi evde uyuyordur. Bence yarın toplantı olmayacaktır. Sempozyum 24 Ekim’de yapılacaktır. Elektriği Edison bulmuştur. 6 Aşağıdaki boşlukları örneklerdeki gibi dolduralım. 1. Saat 20.00. Bu saatte işte değildir. İşten çık……………, eve gel……………… . 2. O her gün kütüphaneye gider. Bugün de kütüphane git…………………….. . 3. Babam gün boyu bizimle konuşmadı. Bir şeye kız……………………. . 4. Radyo çalışmıyor. Bozul………………………? 5. Tuna ders çalışmayı çok sever. Şimdi de ders çalış …………………….. . 6. Selma sözünü tut…………………………. . 7. Çok acıktım. Annem yemek yap……………………….? 8. Doğum günün için sana güzel bir hediye al ……………………….. . 7 Aşağıdaki diyalogları, fiilleri ve “–DIr” ekini kullanarak tamamlayalım. gelmek iyileşmek horlamak küsmek gelmek çalışmak kızmak konuşmak 1. -Ayşe toplantıya çok geç kaldı. Ama biraz sonra ……………… . -O hiç geç kalmazdı. Başına bir şey ……………… . 2. -Doktor Bey, hasta nasıl? -İyi. Bir hafta sonra ………………….. . 3. -Neden bizimle konuşmuyor? -Belki ………………….. . 4. -Bu ses ne? -Alt kattaki yaşlı adam ………………….. . 5. -Şu çocuk niçin ağlıyor? -Annesi ………………… . 6. -Bizimle hiç konuşmadı. -Bekle, …………………… . 7. -Kemal toplantıya neden gelmedi? -Bilmiyorum. ……………………. .

77İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A2 5C 8 Aşağıdaki resimlere bakalım, soruları cevaplayalım. • Adı nedir? • Nerelidir? • Nerede doğmuştur? • Şimdi neler yapıyordur? • Ne iş yapıyordur? • Sizce on sene sonra neler yapacaktı r? 1 2 3 4 DİNLEME 9 Aşağıdaki fi lm özeti ni dinleyelim. Yanlışları düzeltelim. HOKKABAZ İskender ve Maradona çok yeni iki arkadaştı r. İskender sihirbazlık yapar ve insanlar ona inanır. Annesi de İskender’e inanır. İskender kendisine güvenmez ve kendisini çok başarılı bulmaz. Bu konuda ona tek dostu Maradona inanır. İskender ve Ma- radona Ankara’yı acilen terk ederler. İskender’in babası da onlara gider. Seyahat sırasında başlarından kötü günler geçer. YAZMA KONUŞMA 10 En son hangi fi lmi izlediniz? Özeti ni yazalım. • oyuncular • yönetmen • konu • tür 11 Film izlemeyi sever misiniz? En çok hangi tür fi lmleri izlersiniz? Aşağıdaki fi lm türlerine bakalım. Söyleyelim. • animasyon • belgesel • bilim kurgu • komedi • romanti k • korku • macera • polisiye

İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A2 78 KÜLTÜRDEN KÜLTÜRE       Noktalama İşaretleri a. Nokta (.) : Arkadaşlarım beni çok sever. b. Virgül (,) : Eve Ali, Ayşe ve Ahmet geldi. c. Soru işareti (?) : İstanbul Üniversitesi nerede? ç. Ünlem işareti (!) : Yaşasın! Tati le gidiyoruz. d. Kesme İşareti (‘) : Türkiye’ye bir ay önce geldim. Aşağıdaki cümleleri uygun noktalama işaretleriyle tamamlayalım. 1. İstanbula ne zaman geleceksin 2. Ben Türkçe öğreniyorum 3. Bu araba senin mi 4. Ankara İzmir İstanbul Türkiyenin en kalabalık şehirleridir 5. Eyvah Geç kaldım Aşağıdaki tekerlemeleri tekrarlayalım. Biz de kendi dili- mizde tekerleme söyleyelim. a. Kartal kalkar, dal sarkar; dal sarkar, kartal kalkar. b. Geti rince el geti rir, yel geti rir, sel geti rir; götürünce el götürür, yel götürür, sel götürür. c. Üstü üç taslı taç saplı üç tunç tası çaldıran mı çabuk çıldırır; yoksa iç içe yüz ton saç kaplı çanı kaldıran mı çabuk çıldırır? SINIF DİLİ EĞLENELİM ÖĞRENELİM GELENEKSEL OYUNLAR Karagöz ve Hacivat Karagöz, Türkiye’deki eski ve önemli bir gölge oyunudur. İnsanlar eğlenmek için Karagöz oyununa giderler. Bu oyunda kuklacı kuklaları bir perdede oynatı r. İnsanlar kuklaları deriden yaparlar ve bo- yarlar. Bir kişi perdenin arkasında kuklaları oynatı r. Bu kişinin adı ‘’Hayali’’dir. Hayali; kuklalara çubuk takar, onları oynatı r ve konuşturur. Aynı zamanda oyun sırasında şarkılar söyler. İnsanlar ise bunu izlerler ve eğlenirler. Longdong Longdong, Çin’in geleneksel gölge oyunudur. İnsanlar bu oyunun kuklalarını deriden yaparlar. De- rilerin üzerine moti fl er çizerler ve boyarlar. Bu oyun sırasında şarkılar söylerler. Şarkıları bazen yüksek sesle, bazen alçak sesle söylerler. Bunraku Bunraku Japon kukla sanatı dır. Bunraku kuklaları büyük olur. Üç kuklacı kuklaları oynatı r. Kuklacılar oyunda genellikle geleneksel Japon hikâyeleri anlatı rlar. Kuklacı, siyah bir elbise giyer ve perdenin arkasına saklanmaz. Sizin ülkenizde benzer bir oyun var mı? Anlatalım.

79İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A2 1A NELER ÖĞRENDİK? Bunları Türkçede yapabilir misiniz? Her cümle için kendinize bir puan veriniz. 1: Yapamam, 2: Biraz yapabilirim, 3: Yapabilirim, 4: İyi yapabilirim, 5: Çok iyi yapabilirim. 1. Görsel olarak desteklendiğinde televizyondaki haberlerin fi lmlerin temel konusunu anlayabili- rim. 2. Kişilere boş zamanlarında neler yaptı kları hakkında basit sorular yöneltebilir ve bana yö- nelti len sorulara cevap verebilirim. 3. Tahminlerde bulunabilirim. 4. Film ve kitap özetlerini anlatabilirim. ÖZ DEĞERLENDİRME 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 1. Metni okuyalım ve boşlukları geniş zamanla dolduralım. Aydan İstanbul’da yaşıyor. O bir mimar. Aydan haft a içi her gün işe git……, haft a sonları ise git…… . Genellikle saat 11:00’de kalk……, giyin…… ve dışarı çık…… . Kahvaltı sını dışarda yap…… . Kahvaltı dan sonra gazete oku…… . Daha sonra bi- raz yürü…… . O denizi çok sev…… . Bazen denize git…… , balık tut…… . Bazen de konsere git…… . Aydan çoğu zaman klasik Türk müziği dinle…… . Münir Nuretti n’i dinlemeyi çok sev…… . Pazar günleri dışarı çık…… , evde otur…… . Aydan’ın para koleksiyonu var. Eski para birikti r…… . Pazar günleri de genellikle para koleksiyonunu düzenle…… . 2. Aşağıdaki cümleleri düzeltelim. Geniş zaman ile yeniden yazalım. 1. Ben her zaman spor yaptı m. 2. Bebekler genellikle ağlıyor. 3. O, geceleri asla dışarı çıkmamış. 4. Biz ara sıra ti yatroya gitti k. 5. Mark hiçbir zaman futbol oynamıyor. 6. Onlar haft a sonları deniz kenarına gitmiş. 7. O her gün 5 saat çalışmış. 8. Sen dondurmayı çok sevdin. 3. Aşağıdakileri eşleşti relim. 1. Şoför, araba a. sürer. 2. Berber, saç b. satar. 3. Çöpçü, çöp c. dağıtı r. 4. Manav, meyve ve sebze ç. keser. 5. Postacı, mektup d. yapar. 6. Aşçı, yemek e. toplar. 7. Şarkıcı, şarkı f. söyler. 5. Aşağıdaki cümleleri rica anlamıyla tamamlayalım. 1. Benimle evle….. ………..? 2. Kahvaltı yı sen hazırla…. ……………? 3. Fırından iki ekmek al…. ……………? 4. Akşam bize gel…. …………….? 5. Sen de bizimle yemek ye…. …………..? 6. Bu mektuplar Yağmur’un. Ona ver….. ……………..? 7. Bulaşıkları sen yıka….. ………………….? 8. Radyo bozuldu. Tamirciye götür….. ……………..? 9. Gülşah Hanım’ı toplantı odasına çağır….. ……………..? 10. Anahtarı bulamadım. Sen de ara…. …………………? 4. Aşağıdaki cümleleri uygun kelimelerle tamamlayalım. 1. Bana söylediklerini o da ……………………………… . 2. Annem bizden önce eve ……………………………… . 3. Vapur iskeleye ……………………………… . 4. Bolu’ya kar ……………………………… . 5. Kimse yemek ……………………………… . 6. Vazoyu Filiz ……………………………… . 7. Şimdi müzeyi ……………………………… . 8. Çocuklar havuzda ……………………………… . 9. Odasında, ama ders ……………………………………. . 10. Saat 9.00, o şimdi kahvaltı ……………………………… . yanaşmıştı r duymuştur yemeyecekti r yağmıştı r gidecekti r yapıyordur geziyordur kırmıştı r çalışmıyordur yüzüyordur

İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A280 KELİME LİSTESİ İSİMLER FİİLLER afiş alan alışkanlık animasyon aşçı atmosfer banka kartı belgesel biber bilim kurgu bilimsel gerçek bulmaca bulut cisim çığ çöpçü damlacık dedikodu delikanlı beslenmek deprem dikey doğa doğa olayı dolu dünya elektrik enerjisi etraf fay fırın form genişlik gişe memuru gökkuşağı gökyüzü göl güneş günlük hobi hokkabaz hortum ılıman ihtimal iklim iskele karanlık kırık kilo klasik koleksiyon komedi korku köşk kum kum fırtınası kurak kuraklık manav manzara meteorolojik müze nehir nem öğle yemeği özet polisiye postacı romantik rüzgâr sel serin sihirbaz sopa şarkıcı tamirci teslim toz toz fırtınası tropik yağmur tsunami tür vazo volkanik patlama yağmur yatay yatılı okul yazlık kıyafet yer çekimi yer kabuğu yıldırım yöresel ziyaret batmak biriktirmek çarpmak dağıtmak dizilmek donmak fırçalamak horlamak imzalamak iyileşmek karşılaşmak kaynamak küsmek nişanlanmak pişirmek sallanmak söndürmek sürtünmek şaşırmak tartmak taşımak taşmak yağmak yapışmak