EVVEL ZAMAN İÇİNDE

51 EVVEL ZAMAN İÇİNDE ÜNİTE 4 BECERİLER ‰ Fıkra, masal, efsane vb. anlama ve anlatma ‰ Bir diyaloğu anlama ve aktarma DİL BİLGİSİ ‰ Belirsiz geçmiş zaman ‰ Pekişti rme sıfatları ‰ Küçültme ekleri ‰ D o ğ r u d a n a n l atı m ‰ Bağlaçlar (hem hem, ne ne, ya ya) KELİMELER ‰ Masal, fı kra, hikâye anlatma kalıpları ‰ Sıfatlar

İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A252 A. KİM NE YAPMIŞ? EVVEL ZAMAN İÇİNDEÜNİTE 4 gitmiş, beğenmemiş, görmüş mü, -Aysun dün sinemaya gitmiş ama fi lmi beğenmemiş. görmemiş mi -Ziya dün Nermin’i görmüş mü? -Hayır, görmemiş. HAZIRLIK ÇALIŞMASI OKUMA 1 Sizce dedikodu yapmak nasıl bir davranıştı r? 2 Çevrenizdeki insanlar dedikodu yapıyor mu? 3 En son hangi dedikoduyu duydunuz? YENİ KOMŞU Canan: Apartmana yeni bir aile taşınmış, duydun mu? Hülya: Hangi daireye taşınmışlar? Canan: Aysel Hanım’ın evinin karşısında boş bir daire vardı. Ev sahibi 1,5 yıl önce vefat etmiş. Ev sahibinin çocukları da evi satmış. Hülya: Peki kimler taşınmış? Nasıl bir aileymiş? Canan: Ben fazla bir şey bilmiyorum fakat Aysel Hanım’dan duydum, adam emekli edebiyat öğretmeniymiş. Eşi de ev hanımıymış. İki kızları varmış. Hülya: Kızları kaç yaşındaymış? Canan: Yaşlarını bilmiyorum. Bir tanesi üniversite son sınıft a öğrenciymiş. Diğeri geçen yıl hukuk fakültesini biti rmiş. Şimdi özel bir fi rmada avukatmış. Hülya: Acaba büyük kızı kaç yaşındaymış? Biliyorsun benim oğlumun askerliği bitti , evlenmek isti yor. Canan: Onu bilmiyorum, Aysel Hanım’a soralım o bilir. (Telefonla Aysel Hanım’ı ararlar.) Canan: Aysel Hanım nasılsın? Aysel: İyiyim Canancığım, sen nasılsın? Canan: Ben de iyiyim. Hülya ile oturuyoruz. Sen de gel bir kahve içelim. Aysel: Tamam, geliyorum. … Aysel: Nasılsın Hülyacığım? Hülya: İyiyim Aysel Hanım. Sen nasılsın, çocuklar nasıl? Aysel: Eski tas eski hamam, yani her şey aynı. Hülya: Yeni bir komşun olmuş, Canan söyledi. Aysel: Evet, geçen haft a emekli bir öğretmen ve ailesi taşındı. Ankara’dan gelmişler. Hülya: İki tane kızları varmış. Aysel: Evet, büyük kızı senin oğlunla aynı yaşta. Hülya: Aysel Abla, bir gün yeni komşularımızı ziyarete gidelim ve tanışalım mı? Aysel: Olur Hülyacığım, gidelim.

53İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A2 4A YA SİZ? DİL BİLGİSİ 4 Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayalım. 1. Yeni komşular hangi daireye taşınmış? 2. Apartmandaki yeni aile nereden gelmiş? Kaç kişilik bir aileymiş? 3. Apartmandaki yeni komşular nasıl kişilermiş? 4. Hülya Hanım neden yeni komşularıyla tanışmak isti yor? Siz dedikodu yapıyor musunuz? Belirsiz Geçmiş Zaman (Reported Past Tense) Belirsiz geçmiş zaman, başka bir kişiden duyulan, öğrenilen veya sonradan farkına varılan bir olayı anlatmak için kullanılır. This tense is used to tell an event that is heard, learned or when we become aware of it later. Olumlu Olumsuz Olumlu Soru Olumsuz Soru Ben bakmışım bakmamışım bakmış mıyım bakmamış mıyım Sen bakmışsın bakmamışsın bakmış mısın bakmamış mısın O bakmış bakmamış bakmış mı bakmamış mı Biz bakmışız bakmamışız bakmış mıyız bakmamış mıyız Siz bakmışsınız bakmamışsınız bakmış mısınız bakmamış mısınız Onlar bakmış(lar) bakmamış(lar) bakmış(lar) mı bakmamış(lar) mı Örnek: Bahar şarkı yarışmasına katı lmış. Annem söyledi, ben dört aylıkken dişim çıkmış, doktor buna çok şaşırmış. Boğaziçi Köprüsü’nde kaza olmuş, kazada beş kişi yaralanmış. Telefonumu arkadaşımın dükkânında unutmuşum. 5 Aşağıdaki boşlukları örneklerdeki gibi dolduralım. 1. Karşı komşumuzun evine hırsız gir……………… . 2. Cüzdanımı evde unut........... . 3. O kitabı bana al…………………… Ahmet’e al……………….. . 4. Ders kitabımı yanıma al.............., okulda fark etti m. 5. Bebek uyu……………..………….? 6. Haberlerde duydum. Dün Ankara’da deprem ol……………….. . 7. Ayhan daha önce hiç Antalya’ya git………………..? 8. Yanımda hiç para yok. Çünkü cüzdanımı evde unut……………….. . 9. Büşra’ya sor bakalım. Ödevini yap……………….. . 10. Annem söyledi. Ben bir yaşında yürümeye başla……………….. .

İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A254 Olumlu Olumsuz Olumlu Soru Olumsuz Soru Ben hastaymışım hasta değilmişim hasta mıymışım hasta değil miymişim Sen hastaymışsın hasta değilmişsin hasta mıymışsın hasta değil miymişsin O hastaymış hasta değilmiş hasta mıymış hasta değil miymiş Biz hastaymışız hasta değilmişiz hasta mıymışız hasta değil miymişiz Siz hastaymışsınız hasta değilmişsiniz hasta mıymışsınız hasta değil miymişsiniz Onlar hastaymış(lar) hasta değilmiş(ler) hasta mıymış(lar) hasta değil(ler) miymiş İsim Cümlelerinde Belirsiz Geçmiş Zaman (Reported Past Tense In Nominal Sentences) Örnek: Anneannem söyledi, annem küçükken çok yaramazmış. Gökçe eskiden çok tembel bir öğrenciymiş. Sınav yarın değilmiş, gelecek hafta perşembe günüymüş. Hava sıcak sandım ama çok soğukmuş. 6 Aşağıdaki boşlukları örneklerdeki gibi dolduralım. 1. Serap dünden beri çok hasta………………… . 2. Babam eskiden çok tembel bir öğrenci……………….. . 3. Ben küçükken uslu ................ yaramaz ..................? 4. Anneannem gençken nasıl bir kadın……………? Güzel ………………? 5. O lokantanın yemekleri hiç lezzetli ……………….. ………………….? 7 Aşağıdaki cümleleri uygun eklerle (-DI, -mIş) dolduralım. 1. Dün sabah hava çok soğuk ve yağmurlu................ ama bugün günlük güneşlik. 2. Hava durumunu dinle....... ........? Yarın hava nasıl.......? 3. Bugün derse geç kal......... ve öğretmen bana çok kız........... . 4. Aylin ve ben dün Senem’i gör....... ve biraz sohbet et......... . Senem üç yıl önce evlen...... ve geçen yıl bir kızı ol...... . 5. Annemle konuştun mu? Akşam yemeği için ne yap..........? 6. Kardeşi söyledi. Mehmet dün akşam geç gel........... . 7. Dünkü toplantıda Ahmet Bey çok güzel konuş........... . 8. Duydun mu? Dünkü toplantıda Ahmet Bey çok konuş........... . 9. Geçen ay evlen........... . Nikâha ben de gittim. 10. Ayşe söyledi. Berk geçen ay evlen........... . 11. Geçen yıl büyük bir deprem ol........... . Hepimiz çok korktuk. 12. 1509 yılında İstanbul’da çok büyük bir deprem ol........... . 13. İnternetten öğrendik. Kuzenim üniversite sınavını kazan........... . 14. Çok çalıştım ve üniversite sınavını kazan........... . 15. Dün koltukta uyu........... . Şimdi her yerim ağrıyor.

55İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A2 4A DİNLEME KONUŞMAYAZMA 8 Aşağıdaki metni belirsiz geçmiş zaman (-mIş) ile tekrar yazalım. RÜYA Nasreddin Hoca bir gün sabah çok erken saatt e kalktı ve çalışmaya başladı. Öğlene kadar çalıştı . Öğlen karnı acıktı ve “Şu ağacın gölgesinde yemeğimi yiyeyim.” diye düşündü. Yemeğini yedikten sonra uykusu geldi. “Biraz dinleneyim, sonra çalışayım.” diye düşündü ve uykuya daldı. Rüyasında ak sakallı bir evliya gördü. Evliyanın elinde yüz altı n vardı. Altı nları birer birer Nasreddin Hoca’ya verdi. Bir, iki, üç…, doksan, doksan bir…, doksan dokuz… Ama yüzüncü altı nı vermedi. Nasreddin Hoca “Yüzüncü altı nı niye vermiyorsun, haydi yüzüncü altı nı da ver!” dedi. Tam o anda uyandı ve ellerine baktı . Elleri bomboştu! Nasreddin Hoca tekrar yattı , gözlerini sıkı sıkı kapadı ve “Tamam doksan dokuz olsun!” dedi. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… . ÜNLÜ OLMADAN ÖNCE... 9 Hangi ünlü eskiden hangi işi yapmış? Metni dinleyelim. Yazalım. Jim Carrey ................................... İbrahim Tatlıses ................................... Nicholas Cage ................................... Sezen Aksu ................................... Julia Roberts ................................... Tarık Akan ................................... Madonna ................................... Tarkan ................................... Ebru Gündeş ................................... Walt Disney ................................... 10 Hayatı mızdaki en önemli insanı anlatalım. O nasıl biri? Neler yapmış? 11 İstanbul’a gelmeden önce neler yaptı ğımızı arkadaşımıza anlatalım, o da bize anlatsın.

İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A256 B. MASALLAR VE EFSANELER EVVEL ZAMAN İÇİNDEÜNİTE 4 kıpkırmızı, koskocaman, kızcağız, -Cadı prensese kıpkırmızı, zehirli bir elma vermiş. küçücük, uzunca -Küçücük balığın karnında koskocaman bir tas bulmuş. -Kızcağız babaannesini ziyarete gitmiş ama orada kurtla karşılaşmış. HAZIRLIK ÇALIŞMASI OKUMA 1 Onlar ne yapmışlar? Resimler ile cümleleri eşleşti relim. 1 2 3 4 5 6 Kırmızı Başlıklı Kız Alaaddin Keloğlan Pamuk Prenses Denizci SinbadAli Baba ve Kırk Haramiler 1. Cadının kıpkırmızı ve kocaman sihirli elmasını yemiş, sonra derin bir uykuya dalmış. ( ) 2. Kızcağız yaşlı babaannesini ziyarete gitmiş ve orada kocaman bir kurtla karşılaşmış. ( ) 3. Kocaman bir balığın karnında sihirli bir tas bulmuş. ( ) 4. Sihirli lamba tertemiz olunca, lambanın içinden cin çıkmış. ( ) 5. Yoksul bir adamcağızmış, hırsızları takip etmiş ve onların gizli hazinesini bulmuş. ( ) 6. Gemisiyle pek çok yer gezmiş ve maceralar yaşamış. ( ) KELOĞLAN VE SİHİRLİ TAS Bir varmış, bir yokmuş. Keloğlan diye yoksul bir çocukcağız varmış. Keloğlan’ın çok yaşlıca bir annesi varmış. Bir gün Keloğlan annesinden izin almış ve balık tutmaya gitmiş. Öğle vakti koscaman bir balık tutmuş. Bu, çok güzel bir balıkmış. Keloğlan balığı temizlerken balığın karnında bir tas görmüş. Keloğlan tasa su doldurup balığı yıkamak istemiş. Tasa su doldurmuş, suyu balığın üzerine dökmüş fakat tastan su değil sapsarı altı nlar akmış. Çocukcağız bu işe çok şaşırmış, “Bu tas galiba sihirli, hemen anacığıma haber vereyim.” demiş ve eve koşmuş. Tası annesine göstermiş. Sonra tasa defalarca su dol- durmuş ve bu suyu boşaltmış. Böylece çok fazla altı nı olmuş. Keloğlan bir gün bu altı nlarla koskocaman bir saray yaptı rmış ve o günden sonra padişah gibi yaşama- ya başlamış. Bu hayat Keloğlan’ı şımartmış. Keloğlan’ın bu durumu annesini çok üzmüş. Annesi oğluna çok nasihat etmiş fakat Keloğlan yaşlı anacığının sözünü dinlememiş. Keloğlan bir gün daha çok altı nı olsun diye sihirli tasıyla ırmağın kenarına gelmiş. Irmaktan defalarca su almış ve çok fazla altı nı olmuş. Bu arada tas aniden suya düşmüş. Keloğlan tası yakalamak istemiş fakat o da suya düşmüş. Keloğlan zar zor yüzmüş ve kıyıya çıkmış. Fakat kıyıya geldiği zaman görmüş ki altı nlar yok! Meğer hırsızlar Keloğlan’ın bütün altı nını çalmış. Keloğlan çok üzülmüş çünkü hem sihirli tas hem de altı nlar gitmiş. Keloğlan annesinin yanına gitmiş, çok ağlamış. Annesi, Keloğlan’a “Üzülme çünkü o tas aslında senin değildi, sen o tası buldun. Zaten zenginlik de seni çok şımarttı . Sen o tası çok kolay elde etti n ve çok şımardın, değerini bilmedin. Hay’dan gelen Huy’a gider. Belki artı k yine eski Keloğlan olursun.” demiş. Keloğlan, annesine hak vermiş ve bir daha sihirli tasla ilgili hiçbir şey söylememiş.

57İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A2 4B DİL BİLGİSİ 2 Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayalım. 1. Keloğlan sihirli tası nasıl bulmuş? 2. Sihirli tas, Keloğlan’ın hayatını nasıl değiştirmiş? 3. Keloğlan’ın sihirli tasına ne olmuş? 4. Keloğlan’ın annesi, oğluna ne öğüt vermiş? 5. Sizce “Hay’dan gelen Huy’a gider.” ne demek? YA SİZ? Siz hangi masalları biliyorsunuz? Pekiştirme Sıfatları P M S R kıpkırmızı bomboş koskoca çarçabuk ipince bembeyaz masmavi tertemiz sapsarı yemyeşil dosdoğru perperişan kapkaranlık sımsıcak mosmor sersefil taptaze bambaşka besbelli upuzun sımsıkı tastamam kıpkısa dümdüz pespembe kupkuru simsiyah yusyuvarlak capcanlı büsbütün dopdolu kıskıvrak dapdar koskocaman Sıfatların anlamlarını güçlendirmek için, sıfatlardan önce “m, p, r, s” seslerinden biri getirilir. To strengthen the meaning of the adjectives, we put one of “m, p, r, s” letters before adjective. Örnek: Ayşe’nin kıpkısa saçları var. Yemyeşil ormanda piknik yaptık. Buradan dosdoğru gidin, okul sağ tarafta. Ödevlerimi çarçabuk yaptım. Dün gece kar yağmış, şimdi her yer bembeyaz.

İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A258 3 Aşağıdaki boşlukları pekişti rme sıfatlarıyla dolduralım. bambaşka tertemiz dapdar çarçabuk masmavi taptaze upuzun Küçültme Ekleri Bir varlığın küçük olduğunu anlatmak için sözcüğün önüne “küçük, ufak, minik” gibi niteleyici sıfatlar geti rilir. Türkçede çoğu kez bu niteleyici sıfatların anlamı bir ek (-CIk, -CA, -CAğIz) ile de karşılanabilir. To tell the object is litt le, we use some adjecti ves like “küçük”, “ufak”, “minik” before nouns. Furthermore, we oft en use the suff exes (-cık, -ca, -cağız) to give the same meaning. -CIk Bu ek, eklendiği sıfat veya zarfı n anlamını küçültür ve sevgi anlamı katar. The affi x, when used with an adjecti ve or an adverb, narrows the meaning and gives the meaning of love. Örnek: Ufacık, kutu gibi bir evleri vardı ama çok mutluydular. (ufak →ufacık: çok ufak) Anneciğim, babacığım sizleri çok özledim. (sevgi) Zavallı kedicik, çok hasta. (acıma) -CA Bu ek, eklendiği sıfat veya zarfı n anlamını güçlendirir ya da zayıfl atı r. This suff ex whether strenghtens or weakens the meaning of adjecti ves or adverbs. Örnek: Aysun uzunca boylu, güzel bir kız. Belini incitmemek için koltuktan yavaşça kalkman lazım. (çok yavaş) -cAğIz Bu ek eklendiği sözcüğe sevgi, acıma, zavallılık, şefk at anlamı katar. This suffi x can be used for “aff ecti on, misery, and pity” meanings. Örnek: Zavallı kızcağız hem okuyor hem çalışıyor. (acıma) Çok iyi bir adamcağız, herkese yardım ediyor. (sevgi) Biz şimdiye kadar her yıl tati lde annemlerin yazlığına gitti k. Bu yaz tati lde ….......………….. bir yere gitmek istedik ve Bozcaada’ya gitmeye karar verdik. Bozcaada’da küçük bir pan- siyonda kaldık. Odamız küçüktü fakat ………………… . Her sabah ……………. sokaklardan geç- ti k ve sahile gitti k. ……………. denizde yüzdük. Denizde yüzdükten sonra karnımız acıktı , seyyar satı cılardan ……………. meyveler aldık, hepsi çok lezzetliydi. Tati le çıkmadan önce “Önümüzde ……………. bir haft a var.” diye düşündük fakat bir haft a ……………. geçti ve tati l bitti . Biz de evimize döndük. Fakat aklımız Bozcaada’da kaldı.

59İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A2 4B DİNLEME YAZMA KONUŞMA 5 Metni dinleyelim. Aşağıdaki cümleler doğru ise “D” yanlış ise “Y” yazalım. 1. Eskiden yeryüzünde cinler yokmuş. ( ) 2. Kızın babası, kızın hemen evlensin istemiş. ( ) 3. Oğlan dünyanın en güzel yerine bir kulübe yaptı rmış. ( ) 4. Kızın babası İstanbul’u beğenmiş ama sarayı hiç beğenmemiş. ( ) 5. Kızın babası kızının oğlanla evlenmesine izin vermiş. ( ) 6. Cinler Boğaziçi’ni İstanbul’da kurmuşlar. ( ) 4 Aşağıdaki boşlukları örneklerdeki gibi dolduralım. 1. Zavallı kadın…….. çok hastaydı. 2. Kuaföre saçımı biraz………. kes dedim fakat o saçımı kısa……… kesti ! 3. Kapalıçarşı’daki dükkânlar küçük……… fakat kiraları çok pahalı. 4. Kumpir için büyük…………. 3 tane patates almak isti yorum. 6. Çok üşüdüm! Sıcak…….. bir çay içmek isti yorum. 7. Bebek uyuyor, odaya sessiz……. gir. 8. Zavallı kız…………….. sabahtan akşama kadar çalışıyor. BİR İSTANBUL EFSANESİ 6 Aşağıdaki masalı tamamlayalım. Bir varmış bir yokmuş. Çok uzak bir ülkede bir padişah varmış. Bu padişahın çok güzel bir kızı varmış. Bu kız perilerden daha güzel, meleklerden daha tatlıymış. Kız bir gün ağlamış, masmavi gökyüzü de onunla beraber ağlamış; kız diğer gün gülmüş, gökyüzü onunla beraber gülmüş. Bu kızın güzelliğini herkes biliyormuş ve ülkedeki herkes ona âşıkmış. Zengin, fakir herkes onunla evlenmek isti yormuş. Babası kızını çok seviyormuş. Onu mutlu etmek için her şeyi yapıyormuş. Fakat kız hiç mut- lu değilmiş. Çünkü ..................................................................................................................... .................................................................................................................................................... ..... 7 Şehrimizle ilgili bir efsane anlatalım.

İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A260 C. FIKRALAR EVVEL ZAMAN İÇİNDEÜNİTE 4 diye sormuş, diye cevap vermiş, diye düşünmüş, Komşusu Nasreddin Hoca’ya müzik dinliyor hem (de) çalışıyor, ne uzun “Eşek evde mi Hocam?” diye sormuş. ne (de) kısa, ya dergi ya (da) kitap alacağım Hoca “Hayır komşu evde değil.” diye cevap vermiş. Hem müzik dinliyor hem de ders çalışıyor. Yolculukta okumak için ya dergi ya da kitap alacağım. Ayşe’nin ablası ne uzun ne (de) kısa, orta boylu bir kız. HAZIRLIK ÇALIŞMASI 1 Sizin ülkenizde komik ve ünlü insanlar var mı? 2 Nasreddin Hoca’yı tanıyor musunuz? EŞEĞİN SÖZÜ Bir gün Nasreddin Hoca’nın bir komşusu Hoca’nın kapısını çalmış. Nasreddin Hoca “Merhaba komşu. Nasılsın, iyi misin?” diye sormuş. Komşusu “Sağol Ho- cam, iyiyim.” diye cevap vermiş ve “Hocam, senden bir şey rica edeceğim, kasa- baya gitmem lazım, eşeğini iki saat için bana verir misin?” diye sormuş. Nasred- din Hoca eşeğini komşusuna vermek istememiş ve “Ah komşucuğum, eşek evde değil.” diye cevap vermiş. Tam bu sırada eşek içeriden uzun uzun anırmış. Eşeğin sesini duyan komşu “Hocam, peki bu ses ne? Eşek evde ama sen bana yok mu diyorsun?” diye sormuş. Nasreddin Hoca komşusuna kızmış ve “Ayıp komşu, çok ayıp! Benim sözüme inanmıyorsun. Eşeğin sözüne mi inanıyorsun?” diye cevap vermiş. OKUMA EŞEĞİN SÖZÜ 3 Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayalım. 1. Nasreddin Hoca’nın komşusu neden Nasreddin Hoca’nın eşeğini istemiş? 2. Nasreddin Hoca komşuya ne cevap vermiş? 3. Nasreddin Hoca’nın komşusu neden Nasreddin Hoca’ya inanmamış? 4. Nasreddin Hoca komşusuna neden kızmış? YA SİZ? Siz hangi fı kraları biliyorsunuz? Anlatalım.

61İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A2 4C DİL BİLGİSİ Doğrudan Anlati m (Direct Speech) Genellikle doğrudan anlatı mda kullanılan “diye”, bağımsız iki söz grubunu birbirine bağlar. “Diye” is generally used in direct speech to connect two diff ererent utt erances. Örnek: Marti n, Susanna’ya “Yarın sınav var mı?” diye sordu. Susanna, Marti n’e “Hayır, yarın sınav yok. Sınav gelecek haft a olacak.” diye cevap verdi. Şebnem, pastacıya “Meyveli pasta var mı?” diye sordu. Pastacı, Şebnem’e “Meyveli pasta var.” diye cevap verdi. Şebnem, pastacıya “12 kişilik meyveli pasta ne kadar?” diye sordu. Pastacı, Şebnem’e “Otuz iki lira.” diye cevap verdi. 4 Aşağıdaki boşlukları örneklerdeki gibi dolduralım. 5 Aşağıdaki boşlukları “diye” ile dolduralım. 1. Mert bana “Nereye gidiyorsun?” ............................. . Ben ona “Eve gidiyorum.” ............................. . 2. Ben ona “Neden beni aramıyorsun?’’ ............................. . O bana “Çünkü çok işim var.” ............................. . 3. Anneme “Bu akşam yemekte ne var?” ............................. . Annem bana “Tavuk ve pilav yaptı m.” ............................. . 4. Ne düşünüyorsun? “Ne zaman Ankara’ya gideceğim.” ............................. . 5. Neye bakıyorsunuz? “Evde yemek var mı?” ............................. . 6. Niçin kızdın? “Bana yalan söyledin.” ............................. . diye sormuş diye bağırmış diye düşünmüş diye cevap vermiş diye düşünmüş diye seslenmiş diye düşünmüş Bir gün küçük bir keçi sürüsünden ayrı otlamaya gitmiş. Hain kurt da zavallı hayvanı hemen görmüş ve “Heh, işte ağzıma layık bir lokma. Yaşasın!” ……………………………………. . Küçük keçi, hain kurdu görmüş ve kaçmak istemiş fakat kurtt an kurtulamamış. Kendisine doğru yaklaşan hain kurda “Ne yapalım, demek kaderimizde sana yem olmak varmış kurt.” ………………………………… . Kurt, küçük keçiye “Son bir isteğin var mı?” …………………………………… . Küçük keçi “Madem ölüm kapıya geldi, bari bana biraz kaval çal da neşeleneyim, mutlu öleyim.” …………………………………… . Kurt, “Son isteği zavallının, bir kaval bulayım da çalayım.” …………………………………… . Bir kaval bulmuş ve çalmaya başlamış. Kurt çalmış, küçük keçi oynamış. Bu arada uzaktaki köpekler kavalın sesini duymuşlar. Koşa koşa kurdun yanına gelmişler ve kurdu kovalamışlar. Kurt keçinin onu kandırdığını anlamış ve “Keçi bana oyun oynadı.”…………………………………… .

İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A262 Bağlaçlar (Conjunctions) Hem …. hem (de) (Both … and) “Hem … hem (de)” bağlacı, aynı görevde olan kelimeleri ya da cümleleri “birliktelik, eşitlik ya da karşıtlık” anlamlarıyla birbirine bağlar. This conjunction connects words or sentences that have same function in the meaning of “being together, equality, con- trast”. Örnek: Aslı yaz tatilinde hem Antalya’ya hem (de) İzmir’e gitmiş. Gençlik yıllarımda hem okudum hem (de) çalıştım. Hem rejim yapıyorsun hem (de) her gün tatlı yiyorsun. Ne …. ne (de) (neither … nor) Aynı görevde olan öğeleri “olumsuzluk” ilişkisiyle birbirine bağlar. Ancak, bulundukları cümlenin yüklemi, yapı bakımından olumludur. This conjunction connects words or sentences that have same function in a negative relationship. But the main verb is positive. Örnek: Ne derslere geliyorsun ne (de) ödevlerini yapıyorsun. (Derslere gelmiyorsun ve ödevlerini yapmıyorsun.) Tatile çıkmak için ne paramız ne de zamanımız var. (Tatile çıkmak için paramız ve zamanımız yok.) Mehmet ne ekmek yiyor ne (de) tatlı, o rejim yapıyor. (Mehmet ekmek ve tatlı yemiyor çünkü o rejim yapıyor.) Gönül ne kahve ister ne kahvehane; gönül sohbet ister, kahve bahane. Ya ….. ya (da) (either … or) Aynı görevde olan kelimeleri ya da cümleleri, sunulan şeylerden birini seçme, tercih etme ilgisiyle birbirine bağlar. This conjunction connects words or sentences that have same function to prefer one of them. Örnek: Her şeyi ben yapıyorum, sen de ya temizlik ya (da) ütü yap. Uçaktan indikten sonra ya ara ya (da) mesaj gönder. Trafik çok yoğun, Kadıköy’e ya metrobüsle gel ya (da) vapurla. Ya bu deveyi güdeceksin ya bu diyardan gideceksin. 6 Aşağıdaki boşlukları örneklerdeki gibi dolduralım. 1. ………….. hava çok soğuk üşüyorum diyorsun ……………………… incecik giyiniyorsun! 2. Yolda okumak için ……………….. gazete ………………… dergi almak istiyorum. 3. ……………….. kırmızı ayakkabıyı ……………….. siyah ayakkabıyı çok beğendim. 4. Yanımda çok fazla para yok, ………………. kırmızı ayakkabıyı ………………….. siyah ayakkabıyı alacağım. 5. …………. rejim yapıyorsun …………………… patates kızartması yiyorsun! 6. ……………. derdini anlatıyorsun ……………………… insanlardan yardım istiyorsun. 7. Eskiden ……………. evi vardı ……………. arabası ama şimdi çok zengin. 8. Metin …………….. sigara ……………………… içki içiyor. 9. Bugün Derya ile …………….. gezdik …………….. alışveriş yaptık. Çok güzel bir gündü. 10. Nilgün …………….. kitap …………….. gazete okuyor. Dünyadan haberi yok.

63İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A2 4C YAZMA KONUŞMA DİNLEME ( ) Şebnem: Biliyor musun? Dün gece çok ilginç bir rüya gördüm, hâlâ etkisi altı ndayım. ( ) Şebnem: Haklısın galiba. Çok düşünmemeliyim. ( ) Şebnem: Evin içinde siyah dumanlar vardı. Şu aralar işte yeni bir proje hazırlıyorum. Sanırım biraz problem yaşayacağım. ( ) Şebnem: Evet, gördüm. Bunun bir anlamı var mıymış? ( ) Şebnem: Rüyamda kendimi bir yangının ortasında gördüm. Komşumuzun çocuğuna bakmak için evine gitmişim. Orada acıktı m, mutf ağa girip kendime yemek yapmaya çalıştı m. Ama ocağı bir türlü yakamadım. Ocağın altı ndaki fı rından birden alevler yükseldi ve her yeri sardı. Büyük bir yangın çıktı . Ben de söndürmeye çalıştı m ama alevler daha da büyüdü ve oradan kaçtı m. O sırada uyandım. Sence bu ne anlama geliyor? ( ) Tülin: Hayrolsun inşallah, ne gördün? ( ) Tülin: Gel, internett en rüya tabirlerine bir bakalım. Bak, rüyada yangın görmek hem işte başarı hem de zorluk demekmiş. Sanırım bir işi zor bir şekilde başaracaksın. Rüyanda duman gördün mü? ( ) Tülin: Rüyada beyaz duman görmek herkesle ilgili bir başarı demekmiş. Siyah dumanlar ise büyük dertmiş. Sen ne renk gördün? ( ) Tülin: Ama bence bunlara çok inanma, yoksa “Ger- çekten bu problemler olacak.” diye düşüneceksin. 11 İstanbul’da yaşadığımız komik bir olayı fı kra şeklinde yazalım. 12 Sizin kültürünüzdeki en ünlü fı kra ti pi kim? Bu kişinin en çok hangi fı krasını seviyorsunuz? Anlatalım. RÜYALAR 7 Sık sık rüya görüyor musunuz? Rüyalarınızı hatı rlıyor musunuz? 8 Aşağıdaki rüyaların tabirlerini tahmin edelim, eşleşti relim. 1. Rüyamda denizin ortasındaymışım. a. Hırsız, kötü insan 2. Rüyamda ata bindim. b. Para 3. Rüyamda balık gördüm. c. Evlilik 4. Rüyamda fare gördüm. ç. Maddi manevi başarı 9 Siz başka hangi rüyaların tabirlerini biliyorsunuz? 10 Metni dinleyelim. Diyalogları sıralayalım.

İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A2 64 SINIF DİLİ KÜLTÜRDEN KÜLTÜRE Gelin Kayası Ağva sahilinde insan şeklinde beyaz bir kaya vardır. Bu kayanın adı “Gelin Kayası”dır. Efsa- neye göre çok uzun yıllar önce, Ağva meşhur değilmiş, küçük bir balıkçı köyüymüş. Bu köyde 18 yaşında çok güzel bir kız varmış. Bu kızın balıkçı bir nişanlısı varmış. Genç kız ve nişanlısının evlenecekleri günün sabahı delikanlı balık tutmak için denize gitmiş. Aniden çok kötü bir fı rtı - na çıkmış. Delikanlının balıkçı teknesi fı rtı nada batmış ve delikanlı da denizde boğulmuş. Genç kız düğüne kadar nişanlısını beklemiş fakat nişanlısı gelmemiş. Genç gelin kayalıkların üzerinde günlerce, haft alarca nişanlısını beklemiş fakat kimse gelmemiş. Bir gün Allah’a “Allah’ım! Ya beni taşa çevir ya da sevgilimi geri geti r!” diye dua etmiş. Allah kızın duasını kabul etmiş ve kızı taşa çevirmiş. Taş Olan Kadın Kore’nin bir köyünde çok fakir bir karı koca varmış. Birbirlerini çok seviyorlarmış. Bu karı kocanın çok küçük bir tarlaları varmış. Orada kendileri için sebze yeti şti riyorlarmış. Bir yıl köye hiç yağmur yağmamış. O yıl köyde kıtlık olmuş ve herkes yiyecek almak için komşu köylere git- miş. Onlar bazen iki haft a bazen bir ay sonra gelmişler. Bir gün bu karı kocanın bütün yiyeceği bitmiş. Adam yiyecek almak için komşu köye gitmek istemiş. Kadın kocasından ayrılmak iste- memiş, çok üzülmüş ama başka çare yokmuş. Kocasını yolcu etmiş. Adam yiyecekleri almış. Kadın iki haft a kocasını beklemiş. Kocasının bütün arkadaşları evlerine dönmüş ama kocası dönmemiş. Evde çok az yiyecek varmış. Kadın, yiyecekleri kocası için saklamış ve hiçbir şey yememiş. Her gün köyün en yüksek tepesine çıkmış ve kocasını beklemiş ama kocası gelmemiş. Kadın kocasını haft alarca beklemiş ama kocası gelmemiş. Bugün o tepenin üzerinde insan şeklinde bir taş vardır. Efsaneye göre kadın kocasını bek- lerken taş olmuş. Örneklere bakalım. Altı çizili cümle ve kelimelerin adını öğrenelim. Bütün öğrenciler ödevlerini yapmış. (Belirsiz Geçmiş Zaman Fiil Cümlesi) Onun babası emekli öğretmenmiş. (Belirsiz Geçmiş Zaman İsim Cümlesi) Boğaz’ın masmavi suları herkesi kendine hayran bırakıyor. (Pekişti rme Sıfatı ) Hem kel hem fodul! (Bağlaç) Ya hep ya hiç! (Bağlaç) Bu ne perhiz bu ne lahana turşusu! (Bağlaç) Aşağıdaki soruları meti nlere göre cevaplayalım. 1. Ağva’daki kızın nişanlısı ne iş yapıyormuş? 2. Ağva’daki kız neden taşa dönüşmüş? 3. Kore’deki kadının kocası neden başka köye gitmiş? 4. Kore’deki kadın neden taşa dönüşmüş? 5. Sizce bu iki efsanedeki ortak nokta nedir? EFSANELER

6565İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A2 1A EĞLENELİM ÖĞRENELİM Kim?   Kiminle?   Ne  zaman?   Nerede?   Ne  yapmış?             1. Aşağıdaki boşlukları uygun eklerle dolduralım. 1. Ahmet.......... kardeş... sen........ aynı okul............... . 2. Annem söyledi, ben bir yaşında yürü................ . 3. Otobüste uyu..........., bu yüzden durağını geç.............. . 4. Babam gençken büyük sıkıntılar ........... . 2. Aşağıdaki boşlukları uygun pekiştirme sıfatlarıyla dolduralım. 1. Adam çok utandı, ............... oldu. 2. Şu kızın çok güzel ................. saçları var. 3. Ağaçlı, ...................... bir yoldan geçtik ve nihayet .................... denize ulaştık. 4. Baharda, Büyükada’da ..................... çimenlerin üzer- inde piknik yapmak istiyorum. 3. Aşağıdaki cümleleri uygun bağlaçlarla tamamlayalım. 1. .............. çalışmıyorsun ........... “Kötü not aldım.” diye yakınıyorsun. 2. Dışarıdaki hava .............. soğuk ........... sıcak. 3. Şu dükkanda ........... ucuz ............. kaliteli ayakkabılar satılıyor. 4. Takıma ................ beni .................. onu alacak. 5. Bence ...... küpe ....... da kolye tak, ...... küpe ....... koly- eyle assolist gibi olmuşsun. 6. Aylardır ........ arıyor ........ e-posta yazıyor, beni iyice unuttu. 4. Aşağıdaki kelimeleri kullanalım ve belirsiz geçmiş zaman ile cümleler yapalım. 1. gece / çok / yağmur / yağmak / dün .......................................................................................... . 2. ev-galiba / girmek-hırsız / bilgisayar / çalmak .......................................................................................... . 3. çocuklar / Emine Teyze / pencere / cam / kırmak / ev .......................................................................................... . 4. Metin / gelmek / önce / yıl / beş / Almanya / Türkiye .......................................................................................... . NELER ÖĞRENDİK? Bunları Türkçede yapabilir misiniz? Her cümle için kendinize bir puan veriniz. 1: Yapamam, 2: Biraz yapabilirim, 3: Yapabilirim, 4: İyi yapabilirim, 5: Çok iyi yapabilirim. 1. Başkalarından öğrendiğim bilgileri anlayabili- rim, yazılı ve sözlü olarak anlatabilirim. 1 2 3 4 5 2. Sonradan farkına vardığım ya da sonradan hatırladığım bir şeyi anlatabilirim. 1 2 3 4 5 3. İnsanları tanıtabilir, onlar hakkında bilgiler verebilirim. 1 2 3 4 5 ÖZ DEĞERLENDİRME Bu oyunu oynamak için önce kâğıda aşağıdaki gibi bir tablo çizelim. Sonra bu kâğıdı çizgilerinden katlayalım. Sadece “Kim?” bölümü açık kalsın. Oraya birinin adını yazalım ve kâğıdı yanımızdaki arkadaşımıza verelim. O da “Kiminle?” bölümüne başka birinin adını yazsın ve diğer arkadaşımıza versin. Bu şekilde herkes sırayla “Ne zaman?”, “Nerede?” ve “Ne yapmış?” bölümlerine zaman, yer vb. yazsın. En son kâğıda “Ne yapmış?” yazan arkadaşımız kâğıdı tamamen açsın ve yüksek sesle bize cümleyi okusun. İyi eğlenceler!

İSTANBUL YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI A266 KELİME LİSTESİ İSİMLER ambulans asansör bilmece cankurtaran cin deve diyar efsane evliya fakir fıkra fırtına hayran inşaat işçi itfaiyeci kasaba kasiyer kaval kıtlık konfeksiyon köçek macera merdiven metrobüs mimar müşteri nişanlı ölümsüz ölümsüzlük padişah pansiyon santral görevlisi sebze sedefkâr sihirli sürü tarla tas tembel tepe tezgâhtar uslu vestiyer veteriner yaramaz yem yönetmen alay etmek anırmak boğulmak bozulmak fethetmek fışkırmak incitmek oda tutmak şaşırmak şımartmak yetiştirmek FİİLLER